Kryteria Wellsa dla ZŻG
Oblicza ryzyko ZŻG
AutorInstrukcje
Przeznaczone wyłącznie dla pacjentów uznanych za zagrożonych ZŻG.
Mniej przydatne u pacjentów hospitalizowanych (Silveira, 2015).
Ocena kliniczna (gestalt) stanowi ważną część skali („Inne rozpoznanie niż ZŻG równie prawdopodobne lub bardziej prawdopodobne”). Odpowiedź „Tak” otrzymuje „-2” punkty.
Leczenie lub opieka paliatywna w ciągu ostatnich 6 miesięcy
Wprowadzenie
Kryteria Wellsa dla ZŻG mogą pomóc klinicystom w identyfikacji pacjentów, u których ZŻG jest ogólnie mało prawdopodobna (niskie ryzyko). Dalsza diagnostyka z oznaczeniem D-dimerów pozwala bezpiecznie wykluczyć ZŻG bez konieczności wykonywania badania ultrasonograficznego. Narzędzie jest przeznaczone do stosowania w warunkach ambulatoryjnych i na oddziale ratunkowym, wyłącznie u pacjentów uznanych za zagrożonych ZŻG. Kryteria uznaje się za mniej przydatne w warunkach szpitalnych (Silveira, 2015). W zależności od badania istnieje kilka wersji kryteriów o niewielkich różnicach. Zestaw kryteriów zastosowany w tym narzędziu jest najszerzej zwalidowany (Wells, 2003).
W zależności od badania istnieje kilka wersji kryteriów o niewielkich różnicach. Zestaw kryteriów zastosowany w tym narzędziu jest najszerzej zwalidowany (Wells, 2003).
Duże podejrzenie ZŻG powinno skutkować wykonaniem badania obrazowego niezależnie od wyniku w skali Wellsa.
Jeśli w diagnostyce różnicowej uwzględnia się zatorowość płucną (ZP), należy rozważyć dodatkowe narzędzia wspomagające decyzje, takie jak Wells PE lub reguła PERC.
Wzór polega na zsumowaniu punktów za wybrane odpowiedzi. Ocena kliniczna (gestalt) stanowi ważną część skali („Inne rozpoznanie niż ZŻG równie prawdopodobne lub bardziej prawdopodobne”). Odpowiedź „Tak” otrzymuje „-2” punkty.
Zmienna | Punkty |
Czynna choroba nowotworowa | Nie (0) lub Tak (1) |
Niedawne unieruchomienie w łóżku > 3 dni lub duży zabieg operacyjny w ciągu ostatnich 12 tygodni | Nie (0) lub Tak (1) |
Obrzęk łydki > 3 cm w porównaniu z drugą kończyną | Nie (0) lub Tak (1) |
Obecność powierzchownych żył krążenia obocznego (niebędących żylakami) | Nie (0) lub Tak (1) |
Obrzęk całej kończyny dolnej | Nie (0) lub Tak (1) |
Miejscowa bolesność uciskowa wzdłuż układu żył głębokich | Nie (0) lub Tak (1) |
Obrzęk ciastowaty ograniczony do objawowej kończyny | Nie (0) lub Tak (1) |
Porażenie, niedowład lub niedawne unieruchomienie kończyny dolnej w opatrunku gipsowym | Nie (0) lub Tak (1) |
Wcześniej udokumentowana ZŻG | Nie (0) lub Tak (1) |
Inne rozpoznanie niż ZŻG równie prawdopodobne lub bardziej prawdopodobne | Nie (0) lub Tak (-2) |
Wyniki
„Mało prawdopodobne” (wynik ≤ 0): niskie ryzyko ZŻG (chorobowość 5%).
Postępowanie: przejść do oznaczenia D-dimerów
Jeśli wynik jest ujemny (D-dimery o wysokiej lub umiarkowanej czułości), dalsze badania obrazowe nie są wymagane (prawdopodobieństwo ZŻG wynosi <1%).
Jeśli wynik jest dodatni, przejść do badania USG.
Ujemny wynik USG jest wystarczający do wykluczenia ZŻG.
Dodatni wynik USG budzi podejrzenie ZŻG. Należy zdecydowanie rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
Umiarkowane ryzyko ZŻG (wynik 1-2). Wynik 1-2 odpowiada przedtestowemu prawdopodobieństwu ZŻG wynoszącemu 17%.
Postępowanie: przejść do oznaczenia D-dimerów o wysokiej czułości*
Jeśli wynik jest ujemny (D-dimery o wysokiej czułości), dalsze badania obrazowe nie są wymagane (prawdopodobieństwo ZŻG wynosi <1%).
Jeśli wynik jest dodatni, przejść do badania ultrasonograficznego.
Ujemny wynik badania ultrasonograficznego jest wystarczający do wykluczenia ZŻG.
Dodatni wynik badania ultrasonograficznego budzi podejrzenie ZŻG. Należy zdecydowanie rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
*D-dimery o umiarkowanej czułości nie są w tej grupie ryzyka wystarczające do wykluczenia ZŻG bez badania ultrasonograficznego.
„Prawdopodobne” (wynik ≥ 3): wysokie ryzyko ZŻG. Wynik ≥ 3 odpowiada przedtestowemu prawdopodobieństwu ZŻG wynoszącemu 17-53%.
Postępowanie:
Wszyscy pacjenci z wysokim ryzykiem ZŻG („prawdopodobne”) powinni mieć wykonane badanie ultrasonograficzne (USG).
Oznaczyć D-dimery w celu dalszej stratyfikacji ryzyka
Jeśli wynik jest ujemny (D-dimery),
Ujemny wynik USG jest wystarczający do wykluczenia ZŻG, rozważyć wypis.
Dodatni wynik USG budzi podejrzenie ZŻG, rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
Jeśli wynik jest dodatni (D-dimery),
Ujemny wynik USG nadal budzi podejrzenie ZŻG. Rozważyć powtórzenie USG w ciągu 1 tygodnia w celu ponownej oceny.
Dodatni wynik USG budzi podejrzenie ZŻG. Należy zdecydowanie rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
Wszystkie pytania i możliwe wyniki
WskazówkiTytuł niewidoczny
Czynna choroba nowotworowa
Leczenie lub opieka paliatywna w ciągu ostatnich 6 miesięcy
Select one option:
- Nie
- Tak
Niedawne unieruchomienie w łóżku > 3 dni lub duży zabieg operacyjny w ciągu ostatnich 12 tygodni
Select one option:
- Nie
- Tak
Obrzęk łydki > 3 cm w porównaniu z drugą kończyną
Mierzony 10 cm poniżej guzowatości piszczeli
Select one option:
- Nie
- Tak
Obecność powierzchownych żył krążenia obocznego (niebędących żylakami)
Select one option:
- Nie
- Tak
Obrzęk całej kończyny dolnej
Select one option:
- Nie
- Tak
Miejscowa bolesność uciskowa wzdłuż układu żył głębokich
Select one option:
- Nie
- Tak
Obrzęk ciastowaty ograniczony do objawowej kończyny
Select one option:
- Nie
- Tak
Porażenie, niedowład lub niedawne unieruchomienie kończyny dolnej w opatrunku gipsowym
Select one option:
- Nie
- Tak
Wcześniej udokumentowana ZŻG
Select one option:
- Nie
- Tak
Inne rozpoznanie niż ZŻG równie prawdopodobne lub bardziej prawdopodobne
Select one option:
- Nie
- Tak
Możliwe wyniki
„Mało prawdopodobne” (wynik ≤ 0): niskie ryzyko ZŻG (chorobowość 5%).
Postępowanie: przejść do oznaczenia D-dimerów
Jeśli wynik jest ujemny (D-dimery o wysokiej lub umiarkowanej czułości), dalsze badania obrazowe nie są wymagane (prawdopodobieństwo ZŻG wynosi <1%).
Jeśli wynik jest dodatni, przejść do badania ultrasonograficznego.
Ujemny wynik badania ultrasonograficznego jest wystarczający do wykluczenia ZŻG.
Dodatni wynik badania ultrasonograficznego budzi podejrzenie ZŻG. Należy zdecydowanie rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
Duże podejrzenie ZŻG powinno skutkować wykonaniem badania obrazowego niezależnie od wyniku w skali Wellsa.
Jeśli w diagnostyce różnicowej uwzględnia się zatorowość płucną (ZP), należy rozważyć dodatkowe narzędzia wspomagające decyzje, takie jak Wells PE lub reguła PERC.
„Prawdopodobne” (wynik ≥ 3): wysokie ryzyko ZŻG.
Postępowanie:
Wszyscy pacjenci z wysokim ryzykiem ZŻG („prawdopodobne”) powinni mieć wykonane badanie ultrasonograficzne (USG).
Oznaczyć D-dimery w celu dalszej stratyfikacji ryzyka
Jeśli wynik jest ujemny (D-dimery),
Ujemny wynik USG jest wystarczający do wykluczenia ZŻG, rozważyć wypis.
Dodatni wynik USG budzi podejrzenie ZŻG, rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
Jeśli wynik jest dodatni (D-dimery),
Ujemny wynik USG nadal budzi podejrzenie ZŻG. Rozważyć powtórzenie USG w ciągu 1 tygodnia w celu ponownej oceny.
Dodatni wynik USG budzi podejrzenie ZŻG. Należy zdecydowanie rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
Wynik ≥ 3 odpowiada przedtestowemu prawdopodobieństwu ZŻG wynoszącemu 17-53%.
Duże podejrzenie ZŻG powinno skutkować wykonaniem badania obrazowego niezależnie od wyniku w skali Wellsa.
Jeśli w diagnostyce różnicowej uwzględnia się zatorowość płucną (ZP), należy rozważyć dodatkowe narzędzia wspomagające decyzje, takie jak Wells PE lub reguła PERC.
Umiarkowane ryzyko ZŻG (wynik 1-2).
Postępowanie: przejść do oznaczenia D-dimerów o wysokiej czułości*
Jeśli wynik jest ujemny (D-dimery o wysokiej czułości), dalsze badania obrazowe nie są wymagane (prawdopodobieństwo ZŻG wynosi <1%).
Jeśli wynik jest dodatni, przejść do badania ultrasonograficznego.
Ujemny wynik badania ultrasonograficznego jest wystarczający do wykluczenia ZŻG.
Dodatni wynik badania ultrasonograficznego budzi podejrzenie ZŻG. Należy zdecydowanie rozważyć leczenie przeciwzakrzepowe.
*D-dimery o umiarkowanej czułości nie są w tej grupie ryzyka wystarczające do wykluczenia ZŻG bez badania ultrasonograficznego.
Wynik 1-2 odpowiada przedtestowemu prawdopodobieństwu ZŻG wynoszącemu 17%.
Duże podejrzenie ZŻG powinno skutkować wykonaniem badania obrazowego niezależnie od wyniku w skali Wellsa.
Jeśli w diagnostyce różnicowej uwzględnia się zatorowość płucną (ZP), należy rozważyć dodatkowe narzędzia wspomagające decyzje, takie jak Wells PE lub reguła PERC.
Cytowanie
Wells PS, Hirsh J, Anderson DR, Lensing AW, Foster G, Kearon C, Weitz J, D'Ovidio R, Cogo A, Prandoni P. Accuracy of clinical assessment of deep-vein thrombosis. Lancet. 1995 May 27;345(8961):1326-30.
Literatura
Accuracy of clinical assessment of deep-vein thrombosis. Lancet. 1995 May 27;345(8961):1326-30.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7752753/Value of assessment of pretest probability of deep-vein thrombosis in clinical management. Lancet. 1997 December 20; 350(9094): 1795-1978.
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(97)08140-3/abstractEvaluation of D-dimer in the diagnosis of suspected deep-vein thrombosis. N Engl J Med. 2003 Sep 25;349(13):1227-35.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14507948/Diagnosis and treatment of deep-vein thrombosis. CMAJ. 2006 Oct 24;175(9):1087-92.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17060659/Performance of Wells Score for Deep Vein Thrombosis in the Inpatient Setting. JAMA Intern Med. 2015 Jul;175(7):1112-7.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25985219/
- Autor
Dr. Phil Wells, MD, MScRetired, professor and chief of the Department of Medicine at The University of Ottawa and faculty of medicine and a senior scientist at the Ottawa Hospital Research Institute.
- Udostępnia
EVAL Foundation
- Współpracownik · Recenzent
Jennifer Glen, DNP, FNP-BCEVAL Health, Chief Medical Officer EVAL Foundation