Skala Klimakterium Greene'a (GCS)
Kwestionariusz z 21 pytaniami, który obejmuje objawy występujące w okresie okołomenopauzalnym.
AutorDr. J.G. Greene, PhDInstrukcje
Skala klimakteryczna Greene’a to krótka miara objawów menopauzy. Można jej używać do oceny zmian różnych objawów przed leczeniem menopauzy i po nim. Ten kwestionariusz dotyczy objawów, które mogła Pani odczuwać w ciągu ostatniego miesiąca.
W każdym z 21 pytań proszę wybrać odpowiedź, która najlepiej opisuje, jak bardzo dokuczał Pani dany objaw.
- Proszę wybrać „Wcale”, jeśli objaw nie występował.
- Proszę wybrać „Trochę”, „Dość mocno” lub „Bardzo mocno”, aby wskazać nasilenie objawu.
Skala klimakteryczna Greene’a (GCS)
- Ten kwestionariusz dotyczy objawów, które mogła Pani odczuwać w ciągu ostatniego miesiąca.
- W każdym z 21 pytań proszę wybrać odpowiedź, która najlepiej opisuje, jak bardzo dokuczał Pani dany objaw.
Cel i zastosowanie
Skala klimakteryczna Greene’a (GCS) to ustandaryzowany kwestionariusz samooceny, przeznaczony do pomiaru nasilenia objawów najczęściej występujących u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i menopauzy. Opracowana przez dr. Johna G. Greene’a w 1976 roku, jest szeroko stosowana w praktyce klinicznej i w badaniach naukowych do oceny wpływu objawów menopauzy na samopoczucie kobiety oraz do oceny skuteczności leczenia. Skala GCS powstała na podstawie analizy czynnikowej objawów zgłaszanych przez kobiety w okresie klimakterium. Jej budowa i zastosowanie są dobrze udokumentowane w literaturze medycznej.
Skala klimakteryczna Greene’a to dwudziestojednopunktowy kwestionariusz wypełniany samodzielnie, który obejmuje objawy występujące w okresie okołomenopauzalnym. Każde pytanie ocenia się w skali typu Likerta od „Wcale” (0) do „Bardzo mocno” (3). Wyniki można obliczyć w sześciu kategoriach objawów: psychologicznej, lęku, obniżonego nastroju, naczynioruchowej, somatycznej i seksualnej.
Budowa skali i punktacja
Skala składa się z 21 pytań. Osoba wypełniająca ocenia, jak bardzo dokuczał jej każdy objaw w ciągu ostatniego miesiąca, w 4-stopniowej skali Likerta:
- 0 = Wcale
- 1 = Trochę
- 2 = Dość mocno
- 3 = Bardzo mocno
Wynik ogólny oblicza się, sumując punkty ze wszystkich 21 pytań; możliwy zakres wynosi od 0 do 63. Wyższe wyniki oznaczają silniejsze objawy.
Podskale
Pytania są pogrupowane w podskale, aby umożliwić dokładniejszą ocenę poszczególnych grup objawów:
- Psychologiczna (11 pytań): Jest to największa podskala, podzielona dodatkowo na dwie części:
- Lęk (pytania 1–7): np. uczucie napięcia lub zdenerwowania, trudności z koncentracją, uczucie zmęczenia lub brak energii.
- Depresja (pytania 8–11): np. napady płaczu, utrata zainteresowania większością rzeczy.
- Somatyczna (7 pytań): Są to ogólne objawy fizyczne (pytania 12–18), takie jak bóle głowy, trudności w oddychaniu i zawroty głowy.
- Naczynioruchowa (2 pytania): Ta podskala dotyczy w szczególności uderzeń gorąca (pytanie 19) i nocnych potów (pytanie 20).
- Funkcja seksualna (1 pytanie): Składa się z jednego pytania, „utrata zainteresowania seksem” (pytanie 21), i często jest analizowana osobno.
Wyniki dla każdej podskali oblicza się, sumując punkty z odpowiednich pytań. Pozwala to lepiej zrozumieć główne dolegliwości pacjentki, niezależnie od tego, czy mają one charakter psychologiczny, fizyczny, czy naczynioruchowy.
Interpretacja
Chociaż nie ma powszechnie przyjętych wartości granicznych, wynik ogólny i wyniki podskal stanowią ilościową miarę nasilenia objawów. Wyższy wynik w danej podskali sugeruje, że objawy z tej kategorii są dla danej osoby najbardziej uciążliwe. Skala jest przydatna do rozpoczęcia rozmowy o możliwościach leczenia oraz do śledzenia zmian objawów w czasie w odpowiedzi na terapię.
Wszystkie pytania i możliwe wyniki
Skala klimakteryczna Greene’a (GCS)
- Ten kwestionariusz dotyczy objawów, które mogła Pani odczuwać w ciągu ostatniego miesiąca.
- W każdym z 21 pytań proszę wybrać odpowiedź, która najlepiej opisuje, jak bardzo dokuczał Pani dany objaw.
1. Szybkie lub silne bicie serca
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo mocno
2. Uczucie napięcia lub zdenerwowania
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
3. Trudności ze snem
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
4. Nadmierne pobudzenie
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo mocno
5. Napady lęku, paniki
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
6. Trudności z koncentracją
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
7. Uczucie zmęczenia lub brak energii
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
8. Utrata zainteresowania większością rzeczy
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
9. Uczucie smutku lub przygnębienia
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
10. Napady płaczu
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
11. Drażliwość
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
12. Zawroty głowy lub uczucie omdlenia
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
13. Uczucie ucisku lub ściskania w głowie lub w ciele
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo mocno
14. Drętwienie lub mrowienie części ciała
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
15. Bóle głowy
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
16. Bóle mięśni i stawów
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
17. Utrata czucia w dłoniach lub stopach
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
18. Trudności w oddychaniu
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
19. Uderzenia gorąca
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
20. Poty w nocy
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
21. Utrata zainteresowania seksem
Select one option:
- Wcale
- Trochę
- Dość mocno
- Bardzo silnie
Możliwe wyniki
Wynik w zakresie objawów psychologicznych
- Ten wynik odzwierciedla nasilenie objawów psychologicznych, takich jak lęk, depresja i drażliwość.
- Wyższy wynik oznacza silniejsze objawy.
- Obejmuje pytania nr 1–11.
Według Menopause Matters, dr Anita Houghton stwierdza: „Objawy psychologiczne i emocjonalne są częste w okresie menopauzy, ale ich przyczyny są złożone. Lęk, depresja, smutek, trudności z koncentracją, nadmierne reagowanie na drobne przykrości, gniew i drażliwość, zapominanie oraz wahania nastroju to typowe problemy psychologiczne. Uważa się, że zmiany hormonalne odpowiadają za część tych objawów, ale trudno z całą pewnością stwierdzić, które objawy mają podłoże hormonalne, a które wynikają z innych zmian w życiu kobiety w tym okresie.”
Prosimy omówić ten wynik z osobą sprawującą nad Panią opiekę zdrowotną. W zależności od Pani obrazu klinicznego może być nadal potrzebna dalsza ocena.
Menopause Matters. (b.d.). Psychological symptoms. Pobrano [5 lutego 2026], z https://www.menopausematters.co.uk/psychological.php
Łączny wynik GCS
Prosimy omówić ten wynik z osobą sprawującą nad Panią opiekę zdrowotną. W zależności od Pani obrazu klinicznego może być nadal potrzebna dalsza ocena.
- Ten wynik odzwierciedla nasilenie wszystkich objawów psychologicznych, somatycznych (fizycznych) i naczynioruchowych
- Wyższy wynik oznacza silniejsze objawy i może wskazywać na niski poziom estrogenu/progesteronu.
- Badania wykazały, że kobiety, które uzyskują w skali GCS wynik powyżej 12, są bardziej narażone na to, że znajdują się w okresie menopauzy, ale niższy wynik nie wyklucza przejścia menopauzalnego.
Zastrzeżenie medyczne i warunki korzystania
- Ta ocena ma wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Nie jest narzędziem diagnostycznym i nie stanowi porady lekarskiej, profesjonalnej diagnozy, opinii ani planu leczenia.
- Skonsultuj się z lekarzem: Wyniki tej elektronicznej oceny mają być punktem wyjścia do rozmowy z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Nie należy polegać na tych informacjach jako na substytucie profesjonalnej porady lekarskiej, diagnozy ani leczenia i nie zastępują one ich. W razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia zawsze należy zasięgnąć porady lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.
- Brak relacji lekarz–pacjent: Korzystanie z tego narzędzia elektronicznego nie tworzy relacji lekarz–pacjent między Panią a twórcami tej oceny. W przypadku nagłego zagrożenia zdrowia lub życia prosimy przerwać korzystanie z narzędzia i zadzwonić pod lokalny numer alarmowy lub natychmiast udać się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.
- Dokładność danych: Korzystając z tego narzędzia, przyjmuje Pani do wiadomości, że dane zgłaszane samodzielnie są subiektywne. Chociaż ta ocena wykorzystuje zwalidowaną logikę punktacji (taką jak FSFI lub DSDS), interpretacja tych wyników wymaga kontekstu klinicznego, który może zapewnić wyłącznie uprawniony pracownik ochrony zdrowia.
Wynik dotyczący zaburzeń seksualnych
- Ten wynik odzwierciedla nasilenie utraty zainteresowania seksem.
- Wyższy wynik oznacza większą utratę zainteresowania.
- Wynik > 1 może wskazywać na niedobór testosteronu.
- Dotyczy pytania 21.
Wynik somatyczny (fizyczny)
- Ten wynik odzwierciedla nasilenie objawów fizycznych (somatycznych), takich jak bóle głowy, zawroty głowy i kołatanie serca.
- Wyższy wynik oznacza cięższe objawy.
- Dotyczy pytań 12-18
Wynik naczynioruchowy
- Ten wynik odzwierciedla nasilenie objawów naczynioruchowych, a w szczególności uderzeń gorąca i nocnych potów.
- Wyższy wynik oznacza cięższe objawy.
- Wynik naczynioruchowy > 4 może wskazywać na niedobór estrogenów.
- Dotyczy pytań 19-20
Wynik w zakresie obniżonego nastroju
- Ten wynik odzwierciedla nasilenie Pani obniżonego nastroju
- Wyższy wynik oznacza silniejsze objawy
- Wynik w zakresie obniżonego nastroju > 9 może wskazywać na depresję kliniczną
- Obejmuje pytania 7–11
Wynik w zakresie lęku
- Ten wynik odzwierciedla nasilenie Pani lęku
- Wyższy wynik oznacza silniejsze objawy
- Wynik w zakresie lęku > 9 może wskazywać na zaburzenia lękowe oraz niedobór progesteronu.
- Obejmuje pytania 1–6
Cytowanie
Greene JG. A factor analytic study of climacteric symptoms. J Psychosom Res. 1976;20(5):425-30
Literatura
A factor analytic study of climacteric symptoms. J Psychosom Res. 1976;20(5):425-30. doi: 10.1016/0022-3999(76)90005-2. PMID: 1003364.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1003364/Correlates of palpitations during menopause: A scoping review. Women’s Health, 18. https://doi.org/10.1177/17455057221112267
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35833667/Assessment of the climacteric syndrome: A narrative review. Archives of Gynecology and Obstetrics, 304(4), 855–862. https://doi.org/10.1007/s00404-021-06139-y
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34231082/
- AutorDr. J.G. Greene, PhDWas a Principal Clinical Psychologist at the Department of Clinical Psychology in Gartnavel Royal Hospital, Glasgow.
- Udostępnia
EVAL Foundation
- Współpracownik · Recenzent
Jennifer Glen, DNP, FNP-BCEVAL Health, Chief Medical Officer EVAL Foundation