Reguła PERC dla zatorowości płucnej
Wyklucza ZP, jeśli nie występuje żadne z kryteriów.
AutorInstrukcje
Reguła PERC jest narzędziem wykluczającym („rule-out”) i nie służy do stratyfikacji ryzyka.
Aby zastosować tę regułę, klinicysta musi mieć ogólne wrażenie kliniczne (gestalt), że ryzyko u pacjenta jest niskie (< 15%).
Jeśli pacjent jest w grupie umiarkowanego lub wysokiego ryzyka, reguły PERC nie można zastosować. Rozważ zastosowanie kryteriów Wellsa do stratyfikacji ryzyka i wyboru postępowania diagnostycznego albo oznacz D-dimery lub wykonaj badanie obrazowe zależnie od ryzyka.
Wynik oznaczenia D-dimerów może być fałszywie dodatni u wielu pacjentów bez ŻChZZ*.
Najpierw musi istnieć kliniczne podejrzenie ZP u pacjenta, np. na podstawie objawów (ból w klatce piersiowej, duszność itp.).
Najpierw należy przeprowadzić dokładny wywiad i badanie przedmiotowe.
Następnym krokiem po wywiadzie i badaniu przedmiotowym jest zastosowanie reguły PERC, aby uniknąć dalszych badań u pacjenta niskiego ryzyka.
Częstym błędem jest stosowanie reguły PERC lub zlecanie D-dimerów przed wywiadem i badaniem przedmiotowym, np. poprzez zastosowanie reguły lub zlecenie D-dimerów u wszystkich pacjentów z bólem w klatce piersiowej lub dusznością albo u wszystkich pacjentów z bólem lub obrzękiem kończyny dolnej bez uprzedniego przeprowadzenia wywiadu i badania przedmiotowego.
*Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ)
Wprowadzenie
Reguła PERC jest narzędziem "wykluczającym" dla pacjentów niskiego ryzyka (prawdopodobieństwo ≤ 15% dla PE), u których rozważa się rozpoznanie zatorowości płucnej (PE). Ujemny wynik PERC (kryteria) zazwyczaj pozwala klinicyście uniknąć dalszej diagnostyki, takiej jak oznaczenie D-dimerów, które cechuje wysoka czułość, ale niska swoistość.
Reguła PERC nie służy do rozpoznawania zatorowości płucnej (PE). Zazwyczaj pacjenta uznaje się za niskiego ryzyka na podstawie ogólnego wrażenia klinicznego (gestalt) lekarza. Jeśli pacjent jest umiarkowanego lub wysokiego ryzyka, nie można stosować reguły PERC. Istnieją jednak narzędzia stratyfikacji, takie jak kryteria Wellsa, które można wykorzystać do oszacowania prawdopodobieństwa przedtestowego niezbędnego do pokierowania diagnostyką przy rozważaniu rozpoznania PE. W praktyce klinicznej skalę Wellsa często stosuje się do wskazania pacjentów niskiego ryzyka, a następnie stosuje się regułę PERC, aby zakończyć diagnostykę w kierunku PE.
Należy pamiętać, że D-dimer może być fałszywie dodatni u wielu pacjentów bez VTE. Zachowanie właściwej kolejności postępowania u pacjenta, u którego rozważa się PE, ma kluczowe znaczenie dla dobrych wyników leczenia i ograniczenia szkód.
Najpierw musi istnieć kliniczne podejrzenie PE u pacjenta, np. na podstawie objawów (ból w klatce piersiowej, duszność itp.).
Najpierw należy przeprowadzić dokładny wywiad i badanie przedmiotowe.
W drugiej kolejności, po wywiadzie i badaniu przedmiotowym, stosuje się regułę PERC, aby uniknąć dalszej diagnostyki u pacjenta niskiego ryzyka.
Częstym błędem jest stosowanie reguły PERC lub zlecanie oznaczenia D-dimerów przed wywiadem i badaniem przedmiotowym, np. poprzez stosowanie reguły lub zlecanie D-dimerów u wszystkich pacjentów z bólem w klatce piersiowej lub dusznością albo u wszystkich pacjentów z bólem lub obrzękiem nogi bez uprzedniego przeprowadzenia wywiadu i badania przedmiotowego.
Kryteria
Jeśli obecne jest którekolwiek z poniższych kryteriów, reguła PERC nie jest spełniona i nie można jej użyć do wykluczenia PE u tego pacjenta.
Wiek ≥ 50 | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
HR ≥ 100 | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
Saturacja O₂ przy oddychaniu powietrzem atmosferycznym > 95% | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
Jednostronny obrzęk nogi | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
Krwioplucie | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
Niedawny uraz lub zabieg operacyjny | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
Przebyta PE lub zakrzepica żył głębokich (DVT) | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
Stosowanie hormonów (doustne środki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza lub hormony estrogenne stosowane u pacjentów płci męskiej lub żeńskiej) | Nie (0 punktów) | Tak (1 punkt) |
Wyniki
Brak potrzeby dalszej diagnostyki: < 2% szans na PE
Jeśli żadne kryterium nie jest dodatnie, a prawdopodobieństwo przedtestowe oceniane przez klinicystę wynosi <15%, kryteria reguły PERC są spełnione.
Nie można wykluczyć PE
Jeśli którekolwiek kryterium jest dodatnie, nie można użyć reguły PERC do wykluczenia PE u tego pacjenta.
U pacjenta niskiego ryzyka, u którego wynik PERC nie jest ujemny, klinicysta powinien rozważyć oznaczenie D-dimerów w celu dalszej oceny.
Jeśli D-dimer jest ujemny u pacjenta niskiego ryzyka z prawdopodobieństwem przedtestowym > 15%, pacjent nie wymaga dalszej diagnostyki w kierunku PE.
Jeśli D-dimer jest dodatni, wskazana jest dalsza diagnostyka, taka jak angio-TK (CTA).
Rozważ zastosowanie kryteriów Wellsa do stratyfikacji ryzyka i pokierowania diagnostyką albo zleć oznaczenie D-dimerów lub badanie obrazowe w zależności od ryzyka.
Wszystkie pytania i możliwe wyniki
WskazówkiTytuł niewidoczny
Wiek ≥ 50
Select one option:
- Nie
- Tak
HR (tętno) ≥ 100
Select one option:
- Nie
- Tak
Saturacja O₂ przy oddychaniu powietrzem atmosferycznym < 95%
Select one option:
- Nie
- Tak
Jednostronny obrzęk kończyny dolnej
Select one option:
- Nie
- Tak
Krwioplucie
Select one option:
- Nie
- Tak
Niedawny zabieg operacyjny lub uraz
Zabieg operacyjny lub uraz ≤ 4 tygodnie temu, wymagające leczenia w znieczuleniu ogólnym
Select one option:
- Nie
- Tak
Przebyta zatorowość płucna (ZP) lub zakrzepica żył głębokich (ZŻG)
Select one option:
- Nie
- Tak
Stosowanie hormonów
Doustne środki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza lub stosowanie hormonów estrogenowych u pacjentów płci męskiej lub żeńskiej
Select one option:
- Nie
- Tak
Możliwe wyniki
Nie można wykluczyć zatorowości płucnej (ZP)
Jeśli którekolwiek z kryteriów jest dodatnie, reguły PERC nie można zastosować do wykluczenia ZP u tego pacjenta.
U pacjenta niskiego ryzyka, który nie jest PERC-ujemny, klinicysta powinien rozważyć oznaczenie D-dimerów w celu dalszej oceny.
Jeśli wynik D-dimerów jest ujemny u pacjenta niskiego ryzyka z prawdopodobieństwem przedtestowym > 15%, pacjent nie wymaga dalszych badań w kierunku ZP.
Jeśli wynik D-dimerów jest dodatni, wskazane są dalsze badania, takie jak angio-TK (CTA).
Rozważ zastosowanie kryteriów Wellsa do stratyfikacji ryzyka i wyboru postępowania diagnostycznego albo oznacz D-dimery lub wykonaj badanie obrazowe zależnie od ryzyka.
Dalsza diagnostyka niepotrzebna: prawdopodobieństwo ZP < 2%
Jeśli żadne z kryteriów nie jest dodatnie, a prawdopodobieństwo przedtestowe według klinicysty wynosi <15%, kryteria reguły PERC są spełnione.
Cytowanie
Kline JA, Mitchell AM, Kabrhel C, Richman PB, Courtney DM. Clinical criteria to prevent unnecessary diagnostic testing in emergency department patients with suspected pulmonary embolism. J Thromb Haemost. 2004 Aug;2(8):1247-55. doi: 10.1111/j.1538-7836.2004.00790.x. PMID: 15304025.
Literatura
Clinical criteria to prevent unnecessary diagnostic testing in emergency department patients with suspected pulmonary embolism. J Thromb Haemost. 2004 Aug;2(8):1247-55.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15304025/Prospective multicenter evaluation of the pulmonary embolism rule-out criteria. J Thromb Haemost. 2008 May;6(5):772-80.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18318689/