Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta-9 - dorośli (PHQ-9)
Wielozadaniowe narzędzie oceny do przesiewu, rozpoznawania, monitorowania i pomiaru nasilenia depresji.
AutorInstrukcje
PHQ-9 jest narzędziem przesiewowym stosowanym przez pracowników ochrony zdrowia do określenia początkowego nasilenia objawów i monitorowania efektu leczenia w czasie; nie zastępuje oceny klinicznej ani rozpoznania.
Zapytać: Jak często w ciągu ostatnich 2 tygodni dokuczały Panu/Pani poniższe problemy?
Wprowadzenie
Duże zaburzenie depresyjne (ang. Major Depressive Disorder, MDD) jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych w Stanach Zjednoczonych (Maurer, Raymond & Davis, 2018). Kwestionariusz zdrowia pacjenta-9 (Patient Health Questionnaire-9, PHQ-9) to zwalidowane narzędzie przesiewowe złożone z 9 pozycji oraz skala oceny nasilenia objawów, która pomaga klinicystom, zwykle w podstawowej opiece zdrowotnej i w placówkach zdrowia psychicznego, w szybkim przesiewie w kierunku klinicznie istotnego zaburzenia depresyjnego. PHQ-9 może pomagać klinicystom w rozpoznawaniu depresji, ilościowej ocenie objawów depresji oraz monitorowaniu nasilenia objawów i skuteczności leczenia. Wyższe wyniki wiążą się z gorszym stanem funkcjonalnym i trudnościami związanymi z objawami.
Jednakże PHQ-9 cechuje się wysokim odsetkiem wyników fałszywie dodatnich w podstawowej opiece zdrowotnej – w jednej z metaanaliz stwierdzono, że tylko 50% pacjentów z dodatnim wynikiem przesiewu rzeczywiście ma duże zaburzenie depresyjne (Levis i wsp., 2019). Dlatego w przypadku przesiewu w kierunku możliwej depresji rozpoznanie należy potwierdzić za pomocą kryteriów DSM-5. Maurer i wsp. (2018) podsumowują zastosowanie PHQ-9 jako narzędzia przesiewowego oraz jego związek z kryteriami diagnostycznymi DSM-5 dla dużego zaburzenia depresyjnego. Ponadto należy rozważyć przyczyny źródłowe oraz inne zaburzenia psychiczne. Wyniki PHQ-9 > 9 cechowały się czułością i swoistością wynoszącą 88% w rozpoznawaniu dużej depresji. Krótki przewodnik przedstawia dodatkowe kryteria stosowane przy wykorzystaniu PHQ-9 do wstępnego rozpoznania depresji.
Kwestionariusz zdrowia pacjenta-9 (PHQ-9) to zwalidowane narzędzie przesiewowe złożone z 9 pozycji oraz skala oceny nasilenia objawów, która pomaga klinicystom, zwykle w podstawowej opiece zdrowotnej i w placówkach zdrowia psychicznego, w szybkim przesiewie w kierunku klinicznie istotnego zaburzenia depresyjnego. Wyższe wyniki wiążą się z gorszym stanem funkcjonalnym i trudnościami związanymi z objawami. Ostatnia pozycja, Jak bardzo te problemy utrudniały Panu/Pani wykonywanie pracy, zajmowanie się sprawami domowymi lub utrzymywanie relacji z innymi ludźmi, nie jest wliczana do wyniku, ale stanowi dobry wskaźnik ogólnego upośledzenia funkcjonowania pacjenta i może służyć do śledzenia odpowiedzi na leczenie.
Punktacja i zalecenia
Na pierwszych 7 pytań udziela się jednej z następujących odpowiedzi:
Odpowiedź | Punkty |
Wcale | 0 |
Kilka dni | 1 |
Więcej niż połowa dni | 2 |
Prawie codziennie | 3 |
Wynik | Zalecenie | Punktacja |
Nasilenie objawów depresyjnych: brak (wynik 0-4 pkt) | Wsparcie i monitorowanie | < 5 punktów |
Nasilenie objawów depresyjnych: łagodna depresja |
| 5-9 punktów |
Nasilenie objawów depresyjnych: umiarkowana depresja |
| 10-14 punktów |
Nasilenie objawów depresyjnych: umiarkowanie ciężka depresja |
| 15-19 punktów |
Nasilenie objawów depresyjnych: ciężka depresja |
| 20-27 punktów |
Dodatkowe uwagi
Wyniki PHQ-9 > 9 cechowały się czułością i swoistością wynoszącą 88% w rozpoznawaniu dużej depresji. Krótki przewodnik przedstawia dodatkowe kryteria stosowane przy wykorzystaniu PHQ-9 do wstępnego rozpoznania depresji. Jednakże w przypadku przesiewu w kierunku możliwej depresji rozpoznanie należy potwierdzić za pomocą kryteriów DSM-5. Maurer i wsp. (2018) podsumowują zastosowanie PHQ-9 jako narzędzia przesiewowego oraz jego związek z kryteriami diagnostycznymi DSM-5 dla dużego zaburzenia depresyjnego. Ponadto należy rozważyć przyczyny źródłowe oraz inne zaburzenia psychiczne.
Postępowanie
Klinicysta powinien wykluczyć somatyczne przyczyny objawów, prawidłową reakcję żałoby, stres, chorobę przewlekłą oraz epizod maniakalny/hipomaniakalny w wywiadzie.
Niektóre możliwe przyczyny źródłowe depresji
Zaburzenia regulacji poziomu glukozy we krwi i otyłość (Lee, 2016; Calkin, 2019)
Zakażenie: kilka przykładów -
Borelioza (choroba z Lyme) (Bransfield, 2018)
Toxoplasma gondii (Hsu, 2014)
Siedzący tryb życia (Stancykiewicz, 2019)
Deprywacja snu i ekspozycja na światło sztuczne (Figueiro, 2011; Gooley, 2011)
Izolacja społeczna (Uchino, 2006; Cacioppo, 2002)
Narażenie środowiskowe (kilka przykładów)
Narażenie na pleśń w pomieszczeniach (Ratnaseelan, 2018; Doi, 2011)
Czynniki wyzwalające związane z dietą: należy rozważyć nadwrażliwość na pleśń zawartą w żywności lub występującą w środowisku. Produkty takie jak kawa, orzeszki ziemne i zboża mogą zawierać wysokie poziomy pleśni. Rolę mogą odgrywać także liczne inne nadwrażliwości lub alergie pokarmowe. Dziennik żywieniowy i dieta eliminacyjna mogą pomóc to wyjaśnić.
Choroby autoimmunologiczne
Stres
Metody terapeutyczne, które mogą zmniejszać objawy związane z depresją, obejmują:
Psychoterapia
Terapie relaksacyjne
Medytacja
Redukcja stresu oparta na uważności (Mindfulness-Based Stress Reduction) i techniki oddechowe
Medycyna komplementarna i alternatywna
Masaż
Terapia dźwiękiem
Aromaterapia
Wszystkie pytania i możliwe wyniki
InstrukcjeTytuł niewidoczny
Niewielkie zainteresowanie lub niewielka przyjemność z wykonywania czynności?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Uczucie przygnębienia, depresji lub beznadziei?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Trudności z zasypianiem lub z utrzymaniem snu albo zbyt długie spanie?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Uczucie zmęczenia lub brak energii?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Brak apetytu lub przejadanie się?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Poczucie niezadowolenia z siebie – lub poczucie, że jest się porażką albo że zawiodło się siebie lub rodzinę?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Trudności z koncentracją, na przykład podczas czytania gazety lub oglądania telewizji?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Poruszanie się lub mówienie tak wolno, że inne osoby mogły to zauważyć? Albo przeciwnie – tak duży niepokój i niemożność usiedzenia w miejscu, że poruszało się znacznie więcej niż zwykle?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Myśli, że lepiej byłoby Panu/Pani nie żyć, lub myśli o zrobieniu sobie jakiejś krzywdy?
Select one option:
- Wcale
- Kilka dni
- Więcej niż połowę dni
- Prawie codziennie
Jak trudne było dla Pana/Pani z powodu tych problemów wykonywanie pracy, zajmowanie się sprawami domowymi lub utrzymywanie relacji z innymi ludźmi?
Select one option:
- Wcale
- Dość trudne
- Bardzo trudne
- Ekstremalnie trudne
Możliwe wyniki
Poziom objawów depresyjnych: depresja umiarkowanie ciężka (wynik 15-19)
Wyniki PHQ-9 > 9 miały czułość i swoistość wynoszącą 88% w rozpoznawaniu depresji większej. Arkusz wskazówek przedstawia dodatkowe kryteria stosowane przy użyciu PHQ-9 do postawienia wstępnego rozpoznania depresji. Jednak w przypadku przesiewu w kierunku możliwej depresji rozpoznanie należy potwierdzić na podstawie kryteriów DSM-5. Maurer i wsp. (2018) podsumowują zastosowanie PHQ-9 jako narzędzia przesiewowego oraz jego związek z kryteriami diagnostycznymi DSM-5 dla zaburzenia depresyjnego większego (Major Depressive Disorder). Ponadto należy rozważyć przyczyny źródłowe oraz inne zaburzenia psychiczne.
Postępowanie
Lekarz powinien wykluczyć somatyczne przyczyny objawów, prawidłową reakcję żałoby, stres, choroby przewlekłe oraz epizod maniakalny/hipomaniakalny w wywiadzie.
Rozważyć dalszą ocenę pod kątem możliwego klinicznie istotnego stanu.
Rozważyć czas trwania objawów i upośledzenie funkcjonowania w celu określenia strategii leczenia.
Może być wskazana psychoterapia lub leczenie przeciwdepresyjne
Pouczyć pacjenta, aby skontaktował się z lekarzem, jeśli objawy ulegną zmianie, nasilą się lub będą się utrzymywać
Niektóre możliwe przyczyny źródłowe depresji
Zaburzenia regulacji glikemii i otyłość (Lee, 2016; Calkin, 2019)
Zakażenie: kilka przykładów –
Borelioza z Lyme (Bransfield, 2018)
Toxoplasma gondii (Hsu, 2014)
Siedzący tryb życia (Stancykiewicz, 2019)
Deprywacja snu i ekspozycja na światło sztuczne (Figueiro, 2011; Gooley, 2011)
Izolacja społeczna (Uchino, 2006; Cacioppo, 2002)
Ekspozycja środowiskowa (kilka przykładów)
Ekspozycja na pleśń w pomieszczeniach (Ratnaseelan, 2018; Doi, 2011)
Czynniki wyzwalające związane z dietą: rozważyć nadwrażliwość na pleśń pochodzącą z żywności lub ze środowiska. Produkty takie jak kawa, orzeszki ziemne i zboża mogą zawierać wysokie stężenia pleśni. Rolę mogą też odgrywać liczne inne nadwrażliwości lub alergie pokarmowe. Dziennik żywieniowy i dieta eliminacyjna mogą pomóc to wyjaśnić.
Choroby autoimmunologiczne
Stres
Metody terapeutyczne, które mogą zmniejszać objawy związane z depresją, obejmują:
Psychoterapia
Terapie relaksacyjne
Medytacja
Redukcja stresu oparta na uważności (mindfulness) i techniki oddechowe
Medycyna komplementarna i alternatywna
Masaż
Dźwiękoterapia
Aromaterapia
OSTRZEŻENIE: Pacjent ma myśli samobójcze lub myśli o samouszkodzeniu.
Należy przeprowadzić ocenę ryzyka samobójczego.
Poziom objawów depresyjnych: brak (wynik 0-4 pkt).
Postępowanie
- Lekarz powinien wykluczyć somatyczne przyczyny objawów, prawidłową reakcję żałoby, stres, choroby przewlekłe oraz epizod maniakalny/hipomaniakalny w wywiadzie.
- Rozważyć następujące działania
- Wsparcie i monitorowanie
- Pouczyć pacjenta, aby skontaktował się z lekarzem, jeśli objawy ulegną zmianie, nasilą się lub będą się utrzymywać
Niektóre możliwe przyczyny źródłowe depresji
- Zaburzenia regulacji glikemii i otyłość (Lee, 2016; Calkin, 2019)
- Zakażenie: kilka przykładów –
- Borelioza z Lyme (Bransfield, 2018)
- Toxoplasma gondii (Hsu, 2014)
- Siedzący tryb życia (Stancykiewicz, 2019)
- Deprywacja snu i ekspozycja na światło sztuczne (Figueiro, 2011; Gooley, 2011)
- Izolacja społeczna (Uchino, 2006; Cacioppo, 2002)
- Ekspozycja środowiskowa (kilka przykładów)
- Ekspozycja na pleśń w pomieszczeniach (Ratnaseelan, 2018; Doi, 2011)
- Czynniki wyzwalające związane z dietą: rozważyć nadwrażliwość na pleśń pochodzącą z żywności lub ze środowiska. Produkty takie jak kawa, orzeszki ziemne i zboża mogą zawierać wysokie stężenia pleśni. Rolę mogą też odgrywać liczne inne nadwrażliwości lub alergie pokarmowe. Dziennik żywieniowy i dieta eliminacyjna mogą pomóc to wyjaśnić.
- Stres
- Choroby autoimmunologiczne
- Stres
Poziom objawów depresyjnych: depresja łagodna (wynik 5-9 pkt)
W przypadku przesiewu w kierunku możliwej depresji rozpoznanie należy potwierdzić na podstawie kryteriów DSM-5. Maurer i wsp. (2018) podsumowują zastosowanie PHQ-9 jako narzędzia przesiewowego oraz jego związek z kryteriami diagnostycznymi DSM-5 dla zaburzenia depresyjnego większego (Major Depressive Disorder). Ponadto należy rozważyć przyczyny źródłowe oraz inne zaburzenia psychiczne.
Postępowanie
Lekarz powinien wykluczyć somatyczne przyczyny objawów, prawidłową reakcję żałoby, stres, choroby przewlekłe oraz epizod maniakalny/hipomaniakalny w wywiadzie.
Rozważyć dalszą ocenę pod kątem możliwego klinicznie istotnego stanu.
Rozważyć czas trwania objawów i upośledzenie funkcjonowania w celu określenia strategii leczenia.
Pouczyć pacjenta, aby skontaktował się z lekarzem, jeśli objawy ulegną zmianie, nasilą się lub będą się utrzymywać
Niektóre możliwe przyczyny źródłowe depresji
Zaburzenia regulacji glikemii i otyłość (Lee, 2016; Calkin, 2019)
Zakażenie: kilka przykładów –
Borelioza z Lyme (Bransfield, 2018)
Toxoplasma gondii (Hsu, 2014)
Siedzący tryb życia (Stancykiewicz, 2019)
Deprywacja snu i ekspozycja na światło sztuczne (Figueiro, 2011; Gooley, 2011)
Izolacja społeczna (Uchino, 2006; Cacioppo, 2002)
Ekspozycja środowiskowa (kilka przykładów)
Ekspozycja na pleśń w pomieszczeniach (Ratnaseelan, 2018; Doi, 2011)
Czynniki wyzwalające związane z dietą: rozważyć nadwrażliwość na pleśń pochodzącą z żywności lub ze środowiska. Produkty takie jak kawa, orzeszki ziemne i zboża mogą zawierać wysokie stężenia pleśni. Rolę mogą też odgrywać liczne inne nadwrażliwości lub alergie pokarmowe. Dziennik żywieniowy i dieta eliminacyjna mogą pomóc to wyjaśnić.
Choroby autoimmunologiczne
Stres
Metody terapeutyczne, które mogą zmniejszać objawy związane z depresją, obejmują:
Psychoterapia
Terapie relaksacyjne
Medytacja
Redukcja stresu oparta na uważności (mindfulness) i techniki oddechowe
Medycyna komplementarna i alternatywna
Masaż
Dźwiękoterapia
Aromaterapia
Nasilenie objawów depresyjnych: depresja ciężka (wynik 20-27)
Wyniki PHQ-9 > 9 cechowały się czułością i swoistością wynoszącą 88% w rozpoznawaniu depresji większej. W arkuszu wskazówek omówiono dodatkowe kryteria stosowane przy wykorzystaniu PHQ-9 do wstępnego rozpoznania depresji. Jednak w przypadku przesiewowej oceny możliwej depresji rozpoznanie należy potwierdzić na podstawie kryteriów DSM-5. Maurer i wsp. (2018) podsumowują zastosowanie PHQ-9 jako narzędzia przesiewowego oraz jego związek z kryteriami diagnostycznymi DSM-5 dla zaburzenia depresyjnego większego. Ponadto należy uwzględnić przyczyny podstawowe oraz inne zaburzenia psychiczne.
Postępowanie
Lekarz powinien wykluczyć somatyczne przyczyny objawów, prawidłową reakcję żałoby, stres, chorobę przewlekłą oraz epizod manii/hipomanii w wywiadzie.
Rozważyć dalszą diagnostykę w kierunku możliwego klinicznie istotnego stanu.
Uwzględnić czas trwania objawów i upośledzenie funkcjonowania przy wyborze strategii leczenia.
Może być wskazana psychoterapia i lek przeciwdepresyjny
Poinstruować pacjenta, aby zadzwonił, jeśli objawy ulegną zmianie, nasilą się lub utrzymają
Niektóre możliwe przyczyny podstawowe depresji
Zaburzenia regulacji glikemii i otyłość (Lee, 2016; Calkin, 2019)
Zakażenie: kilka przykładów -
Borelioza (Bransfield, 2018)
Toxoplasma gondii (Hsu, 2014)
Siedzący tryb życia (Stancykiewicz, 2019)
Deprywacja snu i ekspozycja na światło sztuczne (Figueiro, 2011; Gooley, 2011)
Izolacja społeczna (Uchino, 2006; Cacioppo, 2002)
Narażenie środowiskowe (kilka przykładów)
Narażenie na pleśń w pomieszczeniach (Ratnaseelan, 2018; Doi, 2011)
Czynniki wyzwalające związane z dietą: rozważyć nadwrażliwość na pleśń zawartą w żywności lub w środowisku. Produkty takie jak kawa, orzeszki ziemne i zboża mogą zawierać wysokie poziomy pleśni. Rolę mogą odgrywać także liczne inne nadwrażliwości lub alergie pokarmowe. Dziennik żywieniowy i dieta eliminacyjna mogą pomóc to wyjaśnić.
Choroby autoimmunologiczne
Stres
Metody terapeutyczne, które mogą zmniejszać objawy związane z depresją, obejmują:
Psychoterapia
Terapie relaksacyjne
Medytacja
Redukcja stresu oparta na uważności (mindfulness) i techniki oddechowe
Medycyna komplementarna i alternatywna
Masaż
Terapia dźwiękiem
Aromaterapia
Nasilenie objawów depresyjnych: depresja umiarkowana (wynik 10-14)
Wyniki PHQ-9 > 9 cechowały się czułością i swoistością wynoszącą 88% w rozpoznawaniu depresji większej. W arkuszu wskazówek omówiono dodatkowe kryteria stosowane przy wykorzystaniu PHQ-9 do wstępnego rozpoznania depresji. Jednak w przypadku przesiewowej oceny możliwej depresji rozpoznanie należy potwierdzić na podstawie kryteriów DSM-5. Maurer i wsp. (2018) podsumowują zastosowanie PHQ-9 jako narzędzia przesiewowego oraz jego związek z kryteriami diagnostycznymi DSM-5 dla zaburzenia depresyjnego większego. Ponadto należy uwzględnić przyczyny podstawowe oraz inne zaburzenia psychiczne.
Postępowanie
Lekarz powinien wykluczyć somatyczne przyczyny objawów, prawidłową reakcję żałoby, stres, chorobę przewlekłą oraz epizod manii/hipomanii w wywiadzie.
Rozważyć dalszą diagnostykę w kierunku możliwego klinicznie istotnego stanu.
Uwzględnić czas trwania objawów i upośledzenie funkcjonowania przy wyborze strategii leczenia.
Poinstruować pacjenta, aby zadzwonił, jeśli objawy ulegną zmianie, nasilą się lub utrzymają
Niektóre możliwe przyczyny podstawowe depresji
Zaburzenia regulacji glikemii i otyłość (Lee, 2016; Calkin, 2019)
Zakażenie: kilka przykładów -
Borelioza (Bransfield, 2018)
Toxoplasma gondii (Hsu, 2014)
Siedzący tryb życia (Stancykiewicz, 2019)
Deprywacja snu i ekspozycja na światło sztuczne (Figueiro, 2011; Gooley, 2011)
Izolacja społeczna (Uchino, 2006; Cacioppo, 2002)
Narażenie środowiskowe (kilka przykładów)
Narażenie na pleśń w pomieszczeniach (Ratnaseelan, 2018; Doi, 2011)
Czynniki wyzwalające związane z dietą: rozważyć nadwrażliwość na pleśń zawartą w żywności lub w środowisku. Produkty takie jak kawa, orzeszki ziemne i zboża mogą zawierać wysokie poziomy pleśni. Rolę mogą odgrywać także liczne inne nadwrażliwości lub alergie pokarmowe. Dziennik żywieniowy i dieta eliminacyjna mogą pomóc to wyjaśnić.
Choroby autoimmunologiczne
Stres
Metody terapeutyczne, które mogą zmniejszać objawy związane z depresją, obejmują:
Psychoterapia
Terapie relaksacyjne
Medytacja
Redukcja stresu oparta na uważności (mindfulness) i techniki oddechowe
Medycyna komplementarna i alternatywna
Masaż
Terapia dźwiękiem
Aromaterapia
Cytowanie
Kroenke, K., Spitzer, R. L., & Williams, J. B. (2001). The PHQ-9: Validity of a brief depression severity measure. Journal of General Internal Medicine, 16(9), 606–613.
PHQ-9 udostępniono dzięki uprzejmości dr. Roberta L. Spitzera, dr Janet B.W. Williams, dr. Kurta Kroenkego i współpracowników, w ramach grantu edukacyjnego firmy Pfizer Inc. Nie jest wymagane zezwolenie na powielanie, tłumaczenie, wyświetlanie ani rozpowszechnianie.
Literatura
The PHQ-9: validity of a brief depression severity measure. J Gen Intern Med. 2001 Sep;16(9):606-13.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11556941/Validation of PHQ-2 and PHQ-9 to screen for major depression in the primary care population. Ann Fam Med. 2010 Jul-Aug;8(4):348-53.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20644190/Depression: Screening and Diagnosis. Am Fam Physician. 2018 Oct 15;98(8):508-515.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30277728/Accuracy of Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9) for screening to detect major depression: individual participant data meta-analysis. BMJ. 2019 Apr 9;365:l1476.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30967483/
- Autor
Dr. Robert Spitzer, MDA towering figure in contemporary American psychiatry and a leading architect of APA’s Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), died on December 25, 2015, at the age of 83.
- Udostępnia
EVAL Foundation
- Współpracownik · Recenzent
Jennifer Glen, DNP, FNP-BCEVAL Health, Chief Medical Officer EVAL Foundation