Wskaźnik Fibrosis-4 (FIB-4) włóknienia wątroby
Nieinwazyjne oszacowanie bliznowacenia wątroby w celu ustalenia potrzeby wykonania biopsji.
AutorUwaga: Wynik jest mniej wiarygodny u pacjentów w wieku < 35 lub > 65 lat.
Min 0 – Max 150
Wprowadzenie
Według McPhersona (2017) w wielu krajach rozwiniętych niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) jest najczęstszą chorobą wątroby, dotyczącą 20-30% populacji. U około 40% tych pacjentów rozwinie się postępujące włóknienie wątroby, które może prowadzić do marskości, narażając pacjentów na ryzyko nowotworu, niewydolności wątroby i powikłań związanych z nadciśnieniem wrotnym. Wczesne rozpoznanie, interwencje dotyczące stylu życia, leczenie i monitorowanie mają kluczowe znaczenie dla ograniczenia ponad trzykrotnie zwiększonego ryzyka zgonu (z jakiejkolwiek przyczyny i związanego z wątrobą) u pacjentów z NAFLD.
Nieinwazyjne testy włóknienia wątroby, takie jak wskaźnik Fibrosis-4 (FIB-4), są uważane za metodę pierwszego rzutu w ocenie włóknienia u pacjentów z nieprawidłowymi enzymami wątrobowymi i podejrzeniem NAFLD. Chociaż biopsja wątroby jest złotym standardem w rozpoznawaniu włóknienia wątroby, jest obarczona błędem próbkowania, a także wiąże się ze znaczną zachorowalnością. Ponadto istnieje potrzeba częstej ponownej oceny i monitorowania zmian w zakresie włóknienia w czasie, ponieważ włóknienie wątroby często postępuje w sposób nieliniowy. FIB-4 umożliwia nieinwazyjną ocenę włóknienia wątroby, co pozwala ograniczyć badania inwazyjne, takie jak biopsja, która wiąże się ze znacznym ryzykiem dla pacjenta. Wykazano, że wskaźnik FIB-4 przewyższa 7 innych nieinwazyjnych markerów włóknienia u pacjentów z NAFLD (Shah, 2009).
FIB-4 opracowano u pacjentów z koinfekcją HIV i HCV, jednak można go stosować u pacjentów z jakimikolwiek znanymi czynnikami ryzyka choroby wątroby, przewlekłym zapaleniem wątroby, alkoholową chorobą wątroby, NAFLD oraz cholestatycznymi i metabolicznymi chorobami wątroby. Wykazano, że FIB-4 jest mniej wiarygodny u pacjentów w wieku <35 lub > 65 lat.
Punktacja
Wskaźnik Fibrosis-4 (FIB-4) to nieinwazyjna ocena włóknienia wątroby oparta na wieku, enzymach wątrobowych (AST i ALT) oraz liczbie płytek krwi. Uwaga: Historycznie wynik jest mniej wiarygodny u pacjentów w wieku < 35 lub > 65 lat.* Niedawno wprowadzono jednak ulepszenia dla pacjentów w wieku > 64 lat.
Wynik FIB-4 = (wiek * AST) / (liczba płytek krwi * √(ALT))
*Nowe aktualizacje (McPherson, 2017)
Wynik FIB-4 nadal wypada słabo u pacjentów w wieku < 35 lat
Wynik FIB-4 ma niską swoistość w wykrywaniu zaawansowanego włóknienia u pacjentów w wieku > 65 lat, co prowadzi do wysokiego odsetka wyników fałszywie dodatnich.
Wyznaczono (i zweryfikowano) nowe wartości odcięcia wyniku FIB-4 do wykluczania zaawansowanego włóknienia u pacjentów w wieku > 65 lat, które zmniejszyły odsetek wyników fałszywie dodatnich bez niekorzystnego wpływu na czułość.
Wynik FIB-4 | Przybliżone stadium włóknienia* |
<1,45 | 0-1 |
1,45-3,25 | 2-3 |
>3,25 | 4-6 |
*Wskaźnik FIB-4 opracowano tak, aby korelował ze stopniem włóknienia w skali Ishaka (w biopsji) (Sterling, 2006).
0-2 (łagodne włóknienie)
3-4 (umiarkowane włóknienie)
5-6 (ciężkie włóknienie/marskość)
Interpretacja
Zastosować alternatywną metodę oceny włóknienia (wiek ≤ 35).
Zaawansowane włóknienie* wykluczone (wynik FIB-4 < 2 i wiek > 64 lat).
Zaawansowane włóknienie* wykluczone (wynik FIB-4 < 1,3 i wiek 36-64 lat).
Konieczna dalsza diagnostyka (wynik FIB-4 2,0 - 2,67 i wiek > 64 lat).
Konieczna dalsza diagnostyka (wynik FIB-4 1,3 - 2,67 i wiek 36-64 lat).
Zaawansowane włóknienie* prawdopodobne (wynik FIB-4 > 2,67 i wiek >35 lat).
*Zaawansowane włóknienie zdefiniowano jako stadium F3-F4 w skali METAVIR (McPherson, 2017).
Postępowanie
Należy często ponownie oceniać i monitorować zmiany w zakresie włóknienia w czasie, ponieważ włóknienie wątroby często postępuje w sposób nieliniowy. FIB-4 umożliwia nieinwazyjną ocenę włóknienia wątroby, co pozwala ograniczyć badania inwazyjne, takie jak biopsja, która wiąże się ze znacznym ryzykiem dla pacjenta.
Wyniki wskazujące na ciężkie włóknienie/marskość mogą wymagać biopsji wątroby w celu potwierdzenia marskości, chyba że występują inne kliniczne lub obrazowe objawy progresji do schyłkowej choroby wątroby.
Pacjenci z niskimi wynikami włóknienia mogą być odpowiednimi kandydatami do postępowania zachowawczego i może u nich nie być konieczna biopsja wątroby, jeśli wartości FIB-4 nadal pozostają niskie.
Wszystkie pytania i możliwe wyniki
PytaniaTytuł niewidoczny
Wiek
Uwaga: Wynik jest mniej wiarygodny u pacjentów w wieku < 35 lub > 65 lat.
A number between 0 and 150, in lat.
AST
Aminotransferaza asparaginianowa (AST)
A number between 0 and 1000, in U/L.
ALT
Aminotransferaza alaninowa (AST)
A number between 0 and 1000, in U/L.
Liczba płytek krwi
A number between 0 and 1000, in x 10³/µL or x 10⁹/L.
Możliwe wyniki
Zaawansowane włóknienie* prawdopodobne (wynik FIB-4 > 2,67).
*Zaawansowane włóknienie zdefiniowano jako stadium F3-F4 w skali METAVIR (McPherson, 2017).
Postępowanie
- Należy często ponownie oceniać i monitorować zmiany w zakresie włóknienia w czasie, ponieważ włóknienie wątroby często postępuje w sposób nieliniowy. FIB-4 umożliwia nieinwazyjną ocenę włóknienia wątroby, co pozwala ograniczyć badania inwazyjne, takie jak biopsja, która wiąże się ze znacznym ryzykiem dla pacjenta.
- Wyniki wskazujące na ciężkie włóknienie/marskość mogą wymagać biopsji wątroby w celu potwierdzenia marskości, chyba że występują inne kliniczne lub obrazowe objawy progresji do schyłkowej choroby wątroby.
- Pacjenci z niskimi wynikami włóknienia mogą być odpowiednimi kandydatami do postępowania zachowawczego i może u nich nie być konieczna biopsja wątroby, jeśli wartości FIB-4 nadal pozostają niskie.
Zaawansowane włóknienie* wykluczone (wynik FIB-4 < 2).
*Zaawansowane włóknienie zdefiniowano jako stadium F3-F4 w skali METAVIR (McPherson, 2017).
Postępowanie
- Należy często ponownie oceniać i monitorować zmiany w zakresie włóknienia w czasie, ponieważ włóknienie wątroby często postępuje w sposób nieliniowy. FIB-4 umożliwia nieinwazyjną ocenę włóknienia wątroby, co pozwala ograniczyć badania inwazyjne, takie jak biopsja, która wiąże się ze znacznym ryzykiem dla pacjenta.
- Pacjenci z niskimi wynikami włóknienia mogą być odpowiednimi kandydatami do postępowania zachowawczego i może u nich nie być konieczna biopsja wątroby, jeśli wartości FIB-4 nadal pozostają niskie.
- Wyniki wskazujące na ciężkie włóknienie/marskość mogą wymagać biopsji wątroby w celu potwierdzenia marskości, chyba że występują inne kliniczne lub obrazowe objawy progresji do schyłkowej choroby wątroby.
Przybliżone stadium włóknienia: Ishak 2-3* (wynik FIB-4 1,45 - 3,25)
*Wskaźnik FIB-4 opracowano tak, aby korelował ze stopniem włóknienia w skali Ishaka (w biopsji) (Sterling, 2006).
- 0-2 (łagodne włóknienie)
- 3-4 (umiarkowane włóknienie)
- 5-6 (ciężkie włóknienie/marskość)
Konieczna dalsza diagnostyka (wynik FIB-4 1,3 - 2,67).
Postępowanie
- Należy często ponownie oceniać i monitorować zmiany w zakresie włóknienia w czasie, ponieważ włóknienie wątroby często postępuje w sposób nieliniowy. FIB-4 umożliwia nieinwazyjną ocenę włóknienia wątroby, co pozwala ograniczyć badania inwazyjne, takie jak biopsja, która wiąże się ze znacznym ryzykiem dla pacjenta.
- Pacjenci z niskimi wynikami włóknienia mogą być odpowiednimi kandydatami do postępowania zachowawczego i może u nich nie być konieczna biopsja wątroby, jeśli wartości FIB-4 nadal pozostają niskie.
- Wyniki wskazujące na ciężkie włóknienie/marskość mogą wymagać biopsji wątroby w celu potwierdzenia marskości, chyba że występują inne kliniczne lub obrazowe objawy progresji do schyłkowej choroby wątroby.
Konieczna dalsza diagnostyka (wynik FIB-4 2,0 - 2,67).
Postępowanie
- Należy często ponownie oceniać i monitorować zmiany w zakresie włóknienia w czasie, ponieważ włóknienie wątroby często postępuje w sposób nieliniowy. FIB-4 umożliwia nieinwazyjną ocenę włóknienia wątroby, co pozwala ograniczyć badania inwazyjne, takie jak biopsja, która wiąże się ze znacznym ryzykiem dla pacjenta.
- Pacjenci z niskimi wynikami włóknienia mogą być odpowiednimi kandydatami do postępowania zachowawczego i może u nich nie być konieczna biopsja wątroby, jeśli wartości FIB-4 nadal pozostają niskie.
- Wyniki wskazujące na ciężkie włóknienie/marskość mogą wymagać biopsji wątroby w celu potwierdzenia marskości, chyba że występują inne kliniczne lub obrazowe objawy progresji do schyłkowej choroby wątroby.
Przybliżone stadium włóknienia: Ishak 4-6* (wynik FIB-4 > 3,25)
*Wskaźnik FIB-4 opracowano tak, aby korelował ze stopniem włóknienia w skali Ishaka (w biopsji) (Sterling, 2006).
- 0-2 (łagodne włóknienie)
- 3-4 (umiarkowane włóknienie)
- 5-6 (ciężkie włóknienie/marskość)
Zaawansowane włóknienie* wykluczone (wynik FIB-4 < 1,3).
*Zaawansowane włóknienie zdefiniowano jako stadium F3-F4 w skali METAVIR (McPherson, 2017).
Postępowanie
- Należy często ponownie oceniać i monitorować zmiany w zakresie włóknienia w czasie, ponieważ włóknienie wątroby często postępuje w sposób nieliniowy. FIB-4 umożliwia nieinwazyjną ocenę włóknienia wątroby, co pozwala ograniczyć badania inwazyjne, takie jak biopsja, która wiąże się ze znacznym ryzykiem dla pacjenta.
- Pacjenci z niskimi wynikami włóknienia mogą być odpowiednimi kandydatami do postępowania zachowawczego i może u nich nie być konieczna biopsja wątroby, jeśli wartości FIB-4 nadal pozostają niskie.
- Wyniki wskazujące na ciężkie włóknienie/marskość mogą wymagać biopsji wątroby w celu potwierdzenia marskości, chyba że występują inne kliniczne lub obrazowe objawy progresji do schyłkowej choroby wątroby.
Zastosować alternatywną metodę oceny włóknienia (wiek ≤ 35).
Postępowanie
- Pacjenci z niskimi wynikami włóknienia mogą być odpowiednimi kandydatami do postępowania zachowawczego i może u nich nie być konieczna biopsja wątroby, jeśli wartości FIB-4 nadal pozostają niskie.
- Wyniki wskazujące na ciężkie włóknienie/marskość mogą wymagać biopsji wątroby w celu potwierdzenia marskości, chyba że występują inne kliniczne lub obrazowe objawy progresji do schyłkowej choroby wątroby.
Przybliżone stadium włóknienia: Ishak 0-1* (wynik FIB-4 <1,45)
*Wskaźnik FIB-4 opracowano tak, aby korelował ze stopniem włóknienia w skali Ishaka (w biopsji) (Sterling, 2006).
- 0-2 (łagodne włóknienie)
- 3-4 (umiarkowane włóknienie)
- 5-6 (ciężkie włóknienie/marskość)
Cytowanie
Sterling, R.K., Lissen, E., Clumeck, N., Sola, R., Correa, M.C., Montaner, J., S. Sulkowski, M., Torriani, F.J., Dieterich, D.T., Thomas, D.L., Messinger, D. and Nelson, M. (2006), Development of a simple noninvasive index to predict significant fibrosis in patients with HIV/HCV coinfection†‡. Hepatology, 43: 1317-1325.
Literatura
Development of a simple noninvasive index to predict significant fibrosis in patients with HIV/HCV coinfection. Hepatology. 2006; 43: 1317-1325.
https://aasldpubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/hep.21178Validation of FIB-4 and comparison with other simple noninvasive indices for predicting liver fibrosis and cirrhosis in hepatitis B virus-infected patients. Liver Int. 2010 Apr;30(4):546-53.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20074094/Age as a Confounding Factor for the Accurate Non-Invasive Diagnosis of Advanced NAFLD Fibrosis. Am J Gastroenterol. 2017 May;112(5):740-751. (published online in 2016)
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5418560/#:~:text=The%20NFS%20and%20FIB-4%20scores%20have%20similar%20accuracy,%E2%89%A565%20years%20are%20proposed%20to%20address%20this%20issue.Comparison of noninvasive markers of fibrosis in patients with nonalcoholic fatty liver disease. Clin Gastroenterol Hepatol. 2009 Oct;7(10):1104-12.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19523535/Use of Liver Imaging and Biopsy in Clinical Practice. N Engl J Med. 2017 Aug 24;377(8):756-768.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28834467/