CIWA-Ar w zespole odstawienia alkoholu
Obiektywizuje nasilenie zespołu odstawienia alkoholu i zapewnia ambulatoryjny algorytm postępowania w AWS.
AutorDr. John T Sullivan, MB, ChB
Zapytać: 'Czy odczuwa Pan/Pani mdłości? Czy występowały wymioty?'
Wprowadzenie
Objawy podmiotowe lub przedmiotowe alkoholowego zespołu abstynencyjnego (AWS) występują u około połowy pacjentów z zaburzeniem używania alkoholu (AUD), którzy nagle ograniczają spożycie alkoholu lub całkowicie przestają pić, a nieleczone mogą prowadzić do majaczenia alkoholowego (delirium tremens). (Goodson et al, 2014). Zrewidowana skala oceny zespołu abstynencyjnego po odstawieniu alkoholu Clinical Institute (Clinical Institute Withdrawal Assessment for Alcohol Scale, Revised, CIWA-Ar) to 10-punktowy kwestionariusz oceniający objawy podmiotowe, przedmiotowe i nasilenie zespołu abstynencyjnego w celu ukierunkowania leczenia (Sullivan et al, 1989). Amerykańskie Towarzystwo Medycyny Uzależnień (ASAM, 2020) klasyfikuje AWS jako łagodny, umiarkowany i ciężki. Protokoły leczenia (tj. opieka wspomagająca, wydłużone monitorowanie, leczenie benzodiazepinami) oraz dalsze postępowanie z pacjentem (tj. leczenie ambulatoryjne, ośrodek detoksykacji, hospitalizacja) różnią się w zależności od czynników ryzyka i środowiska klinicznego (podstawowa opieka zdrowotna lub oddział ratunkowy). Tiglao, Meisenheimer & Oh (2021) opublikowali protokół postępowania ambulatoryjnego w AWS oparty na kwestionariuszu CIWA-Ar. Niniejsza ocena uwzględnia ich algorytm postępowania w AWS, aby wspomóc lekarzy ambulatoryjnych w wyborze odpowiedniego leczenia i dalszego postępowania u pacjentów zagrożonych AWS.
Zrewidowana skala oceny zespołu abstynencyjnego po odstawieniu alkoholu Clinical Institute (CIWA-Ar) to 10-punktowy kwestionariusz oceniający objawy podmiotowe, przedmiotowe i nasilenie zespołu abstynencyjnego w celu ukierunkowania leczenia (Sullivan et al, 1989).
Odpowiedziom na pierwszych 10 pytań przypisuje się punkty. Suma tych punktów określa wynik i klasyfikację AWS. Amerykańskie Towarzystwo Medycyny Uzależnień (ASAM, 2020) klasyfikuje AWS jako łagodny, umiarkowany i ciężki.
Wynik | Nasilenie zespołu abstynencyjnego |
≤ 9 | Łagodny |
10-18 | Umiarkowany |
≥ 19 | Ciężki |
Poniższe zalecenia są wyświetlane na podstawie algorytmu postępowania w AWS opublikowanego przez Tiglao et al (2021). Zalecenia obejmują tabele z tej publikacji zawierające doustne leki stosowane w łagodnym i umiarkowanym AWS, oczekiwane objawy alkoholowego zespołu abstynencyjnego po zaprzestaniu spożywania alkoholu oraz algorytm postępowania w AWS.
Zalecenie | Kryteria |
Postępowanie w zespole abstynencyjnym – poziom 1 |
|
Postępowanie w zespole abstynencyjnym – poziom 2 |
|
Leczenie szpitalne |
|
Rozważyć leczenie szpitalne* |
|
¹Czynniki ryzyka powikłanego przebiegu objawów
Wywiad majaczenia lub drgawek związanych z zespołem abstynencyjnym po odstawieniu alkoholu
Liczne wcześniejsze epizody zespołu abstynencyjnego
Choroby współistniejące
Wiek > 65 lat
Długi czas spożywania alkoholu (intensywne spożywanie alkoholu przez pięć lub więcej dni w ostatnim miesiącu)
Drgawki podczas obecnego epizodu zespołu abstynencyjnego
Wyraźna nadreaktywność układu autonomicznego przy zgłoszeniu się do lekarza
Fizjologiczne uzależnienie od leków działających na układ GABA-ergiczny
²Czynniki ryzyka wymagające leczenia szpitalnego
Stan somatyczny lub psychiczny wymagający leczenia szpitalnego
Niestabilna choroba przewlekła
Brak tolerancji leków doustnych
Ciężkie zaburzenia psychiczne lub poznawcze
Bezpośrednie zagrożenie wyrządzeniem szkody
³Czynniki ryzyka dla postępowania w zespole abstynencyjnym na poziomie 2
Fizjologiczne uzależnienie od opioidów lub zaburzenie używania opioidów
Ciężki zespół abstynencyjny < 1 roku temu
Starszy wiek lub padaczka w wywiadzie
Łagodne lub stabilne objawy psychiatryczne
* Zalecenie „rozważyć leczenie szpitalne” będzie wyświetlane razem z opcjami postępowania na poziomie 1 lub 2 (jeśli kryteria są spełnione), aby lekarz mógł w pełni rozważyć wszystkie możliwe opcje postępowania.
Postępowanie w zespole abstynencyjnym – poziom 1
Uwagi dotyczące postępowania
Miejscem leczenia na poziomie 1 jest typowa poradnia ambulatoryjna.
Jeśli nie wykonano, rozważyć badania laboratoryjne stosownie do wskazań klinicznych i ponownie ocenić kryteria postępowania (poziom 1, poziom 2, leczenie szpitalne). Rozważyć uwzględnienie:
CMP (BMP = panel wątrobowy)
Morfologia krwi z rozmazem
Test przesiewowy na obecność narkotyków w moczu
Stężenie alkoholu we krwi
Skorelować objawy pacjenta z czasem, jaki upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie postępu objawów, udzielanie wskazówek wyprzedzających oraz ocenę adekwatności prowadzonego postępowania w zespole abstynencyjnym.
Opieka wspomagająca
Edukacja pacjentów na temat przebiegu zespołu abstynencyjnego
Monitorowanie w kierunku ciężkiego zespołu abstynencyjnego
Edukacja pacjentów w zakresie
Utrzymywania w domu środowiska o niskim poziomie bodźców
Picia płynów niezawierających kofeiny
Codziennego przyjmowania multiwitaminy zawierającej 400 mcg kwasu foliowego
Przepisać tiaminę (typowa dawka 100 mg na dobę przez trzy do pięciu dni)
Można przepisać gabapentynę (Neurontin) lub karbamazepinę (Tegretol)
Monitorowanie i kontrola
Częstość i miejsce ambulatoryjnego monitorowania AWS powinny być uzależnione od nasilenia objawów, ryzyka powikłań i czynników społecznych, w tym wiarygodnego wsparcia społecznego i bezpiecznego środowiska domowego.
Większość pacjentów będzie wymagać codziennych kontroli przez okres do pięciu dni po ostatnim spożyciu alkoholu, jednak częstość kontroli może się zwiększać lub zmniejszać w zależności od zmian nasilenia objawów.
Wizyty te może przeprowadzać dowolny pracownik ochrony zdrowia. Preferowane są wizyty osobiste, jednak wizyty telemedyczne mogą występować naprzemiennie z wizytami stacjonarnymi.
Ocena powinna obejmować wiele wskaźników nasilenia objawów i ogólnego stanu zdrowia, w tym stan psychiczny, nawodnienie, sen, nastrój, skłonności samobójcze i używanie substancji.
Ciśnienie tętnicze, tętno i badanie stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu należy wykonywać, ilekroć jest to możliwe.
Ocena powinna również obejmować zwalidowaną miarę nasilenia objawów zespołu abstynencyjnego, najlepiej przy użyciu tego samego narzędzia co w ocenie wstępnej.
Kiedy skierować do innego ośrodka
Utrzymywanie się objawów mimo przyjęcia kilku dawek przepisanego leku, nasilenie się objawów lub ciężkie objawy (uporczywe wymioty, halucynacje, splątanie lub drgawki), oznaki nadmiernej sedacji, nasilenie objawów psychiatrycznych lub niestabilne parametry życiowe powinny skłonić do przekazania pacjenta do wyższego poziomu opieki.
Objawy poza przewidywanym okresem zespołu abstynencyjnego lub powrót do picia alkoholu także stanowią wskazanie do skierowania do specjalisty ds. uzależnień lub do szpitalnego programu leczenia.
Postępowanie w zespole abstynencyjnym – poziom 2
Uwagi dotyczące postępowania
Miejsce leczenia na poziomie 2 zapewnia wydłużone monitorowanie na miejscu, wykraczające poza możliwości większości poradni podstawowej opieki zdrowotnej. Przykłady obejmują szpitale dzienne, placówki zdrowia psychicznego i ośrodki leczenia uzależnień, które mogą monitorować każdego pacjenta przez kilka godzin dziennie i mają większy dostęp do psychologicznego lub psychiatrycznego leczenia specjalistycznego.
Jeśli nie wykonano, rozważyć badania laboratoryjne stosownie do wskazań klinicznych i ponownie ocenić kryteria postępowania (tj. leczenie szpitalne). Rozważyć uwzględnienie:
CMP (BMP = panel wątrobowy), w tym:
CMP (BMP = panel wątrobowy)
Morfologia krwi z rozmazem
Test przesiewowy na obecność narkotyków w moczu
Stężenie alkoholu we krwi
Skorelować objawy pacjenta z czasem, jaki upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie postępu objawów, udzielanie wskazówek wyprzedzających oraz ocenę adekwatności prowadzonego postępowania w zespole abstynencyjnym.
Przepisać benzodiazepiny pierwszego rzutu (preferowane są benzodiazepiny długodziałające, ponieważ minimalizują objawy przebijające, w porównaniu z krótkodziałającymi)
Chlordiazepoksyd (Librium)
Diazepam (Valium)
Lorazepam (Ativan)
Dawkowanie benzodiazepin może być stałe lub uzależnione od objawów.
Dawkowanie stałe polega na ustaleniu określonej dawki i godziny podania, a następnie stopniowym zmniejszaniu dawki według ustalonego schematu.
Dawkowanie uzależnione od objawów polega na podawaniu leku w razie potrzeby na podstawie określonych wyników CIWA-Ar lub SAWS. Stosowanie benzodiazepin w zależności od objawów jest preferowane, gdy pacjent lub opiekun potrafi wiarygodnie oceniać objawy i przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania.
Pacjentów należy monitorować pod kątem nadmiernej sedacji i depresji oddechowej, zwłaszcza w przypadku choroby wątroby. U pacjentów z chorobą wątroby rozważyć benzodiazepiny o mniejszym metabolizmie wątrobowym, takie jak lorazepam (Ativan) i oksazepam (Serax)..
Jeśli istnieją przeciwwskazania do stosowania benzodiazepin lub ryzyko ich stosowania przewyższa korzyści, można rozważyć gabapentynę, karbamazepinę i fenobarbital jako alternatywną monoterapię
Przepisać gabapentynę, karbamazepinę i walproinian (Depacon) jako leczenie uzupełniające, jeśli objawy utrzymują się mimo odpowiedniego stosowania benzodiazepin.
Monitorowanie i kontrola
Częstość i miejsce ambulatoryjnego monitorowania AWS powinny być uzależnione od nasilenia objawów, ryzyka powikłań i czynników społecznych, w tym wiarygodnego wsparcia społecznego i bezpiecznego środowiska domowego.
Większość pacjentów będzie wymagać codziennych kontroli przez okres do pięciu dni po ostatnim spożyciu alkoholu, jednak częstość kontroli może się zwiększać lub zmniejszać w zależności od zmian nasilenia objawów.
Wizyty te może przeprowadzać dowolny pracownik ochrony zdrowia. Preferowane są wizyty osobiste, jednak wizyty telemedyczne mogą występować naprzemiennie z wizytami stacjonarnymi.
Ocena powinna obejmować wiele wskaźników nasilenia objawów i ogólnego stanu zdrowia, w tym stan psychiczny, nawodnienie, sen, nastrój, skłonności samobójcze i używanie substancji.
Ciśnienie tętnicze, tętno i badanie stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu należy wykonywać, ilekroć jest to możliwe.
Ocena powinna również obejmować zwalidowaną miarę nasilenia objawów zespołu abstynencyjnego, najlepiej przy użyciu tego samego narzędzia co w ocenie wstępnej.
Kiedy skierować do innego ośrodka
Utrzymywanie się objawów mimo przyjęcia kilku dawek przepisanego leku, nasilenie się objawów lub ciężkie objawy (uporczywe wymioty, halucynacje, splątanie lub drgawki), oznaki nadmiernej sedacji, nasilenie objawów psychiatrycznych lub niestabilne parametry życiowe powinny skłonić do przekazania pacjenta do wyższego poziomu opieki.
Objawy poza przewidywanym okresem zespołu abstynencyjnego lub powrót do picia alkoholu także stanowią wskazanie do skierowania do specjalisty ds. uzależnień lub do szpitalnego programu leczenia.
Leczenie szpitalne
Uwagi dotyczące postępowania
Pacjentów z ciężkimi objawami (wynik ≥ 19) lub objawami powikłanymi należy skierować do najbliższego oddziału ratunkowego w celu hospitalizacji.
Jeśli nie wykonano, rozważyć badania laboratoryjne stosownie do wskazań klinicznych
CMP (BMP = panel wątrobowy)
Morfologia krwi z rozmazem
Test przesiewowy na obecność narkotyków w moczu
Stężenie alkoholu we krwi
Skorelować objawy pacjenta z czasem, jaki upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie postępu objawów, udzielanie wskazówek wyprzedzających oraz ocenę adekwatności prowadzonego postępowania w zespole abstynencyjnym.
Rozważyć leczenie szpitalne
Choć u pacjenta mogą NIE występować dodatkowe czynniki ryzyka (wymienione poniżej) wymagające leczenia szpitalnego, nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych uzasadniają rozważenie leczenia szpitalnego.
Ciężki AWS (wynik ≥ 19)
Czynniki ryzyka powikłanego przebiegu objawów
Czynniki ryzyka wymagające leczenia szpitalnego
Uwagi dotyczące postępowania
Skorelować objawy pacjenta z czasem, jaki upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie postępu objawów, udzielanie wskazówek wyprzedzających oraz ocenę adekwatności prowadzonego postępowania w zespole abstynencyjnym.
Rozważyć leczenie szpitalne
Wszystkie pytania i możliwe wyniki
PytaniaTytuł niewidoczny
Nudności lub wymioty
Zapytać: 'Czy odczuwa Pan/Pani mdłości? Czy występowały wymioty?'
Select one option:
- Brak nudności i wymiotów (0 pkt)
- Łagodne nudności bez wymiotów (1 pkt)
- Narastające nasilenie (2 pkt)
- Narastające nasilenie (3 pkt)
- Okresowe nudności z odruchami wymiotnymi bez wymiotów (4 pkt)
- Narastające nasilenie (5 pkt)
- Narastające nasilenie (6 pkt)
- Stałe nudności, częste odruchy wymiotne bez wymiotów oraz wymioty (7 pkt)
Drżenie
Ocena: ramiona wyciągnięte, palce rozstawione
Select one option:
- Brak drżenia (0 pkt)
- Niewidoczne, ale wyczuwalne przy zetknięciu opuszków palców (1 pkt)
- Narastające nasilenie (2 pkt)
- Narastające nasilenie (3 pkt)
- Umiarkowane, przy wyprostowanych ramionach pacjenta (4 pkt)
- Narastające nasilenie (5 pkt)
- Narastające nasilenie (6 pkt)
- Ciężkie, nawet przy nieuniesionych rękach (7 pkt)
Napadowe poty
Select one option:
- Brak widocznej potliwości (0 pkt)
- Ledwo zauważalne pocenie się, wilgotne dłonie (1 pkt)
- Narastające nasilenie (2 pkt)
- Narastające nasilenie (3 pkt)
- Wyraźne krople potu na czole (4 pkt)
- Narastające nasilenie (5 pkt)
- Narastające nasilenie (6 pkt)
- Zlewne poty (7 pkt)
Lęk
Zapytać: 'Czy czuje się Pan/Pani zdenerwowany/zdenerwowana?'
Select one option:
- Brak lęku, pacjent spokojny (0 pkt)
- Łagodny niepokój (1 pkt)
- Narastające nasilenie (2 pkt)
- Narastające nasilenie (3 pkt)
- Umiarkowany niepokój lub zachowanie z rezerwą, tak że lęk można wywnioskować (4 pkt)
- Narastające nasilenie (5 pkt)
- Narastające nasilenie (6 pkt)
- Odpowiada ostrym stanom paniki, jak w ciężkim majaczeniu lub ostrych reakcjach schizofrenicznych (7 pkt)
Pobudzenie
Select one option:
- Prawidłowa aktywność (0 pkt)
- Nieco większa aktywność niż zwykle (1 pkt)
- Narastające nasilenie (2 pkt)
- Narastające nasilenie (3 pkt)
- Umiarkowany niepokój ruchowy i pobudzenie (4 pkt)
- Narastające nasilenie (5 pkt)
- Narastające nasilenie (6 pkt)
- Chodzi tam i z powrotem przez większość wywiadu lub nieustannie się szamoce (7 pkt)
Zaburzenia czucia dotykowego
Zapytać: 'Czy odczuwa Pan/Pani świąd, mrowienie, pieczenie, drętwienie lub wrażenie, że owady chodzą po skórze albo pod skórą?'
Select one option:
- Brak (0 pkt)
- Bardzo łagodny świąd, mrowienie, pieczenie lub drętwienie (1 pkt)
- Łagodne swędzenie, mrowienie, pieczenie lub drętwienie (2 pkt)
- Umiarkowany świąd, mrowienie, pieczenie lub drętwienie (3 pkt)
- Umiarkowanie ciężkie halucynacje (4 pkt)
- Ciężkie halucynacje (5 pkt)
- Skrajnie nasilone halucynacje (6 pkt)
- Ciągłe halucynacje (7 pkt)
Zaburzenia słuchowe
Zapytaj: 'Czy jest Pan/Pani bardziej świadomy/świadoma dźwięków wokół siebie? Czy są ostre? Czy budzą w Panu/Pani lęk? Czy słyszy Pan/Pani coś, co Pana/Panią niepokoi? Czy słyszy Pan/Pani rzeczy, o których wie, że ich nie ma?'
Select one option:
- Nieobecne (0 pkt)
- Bardzo łagodna ostrość lub zdolność wywoływania strachu (1 pkt)
- Łagodna rażąca ostrość lub zdolność wywoływania lęku (2 pkt)
- Umiarkowana ostrość dźwięków lub zdolność do wywoływania lęku (3 pkt)
- Umiarkowanie nasilone halucynacje (4 pkt)
- Ciężkie halucynacje (5 pkt)
- Skrajnie nasilone halucynacje (6 pkt)
- Ciągłe halucynacje (7 pkt)
Zaburzenia wzrokowe
Zapytaj: 'Czy światło wydaje się Panu/Pani zbyt jasne? Czy boli to Pana/Panią w oczy? Czy widzi Pan/Pani coś, co Pana/Panią niepokoi? Czy widzi Pan/Pani rzeczy, o których wie, że ich nie ma?'
Select one option:
- Nieobecne (0 pkt)
- Bardzo lekka nadwrażliwość (1 pkt)
- Łagodna nadwrażliwość (2 pkt)
- Umiarkowana wrażliwość (3 pkt)
- Umiarkowanie ciężkie halucynacje (4 pkt)
- Ciężkie halucynacje (5 pkt)
- Skrajnie nasilone halucynacje (6 pkt)
- Ciągłe halucynacje (7 pkt)
Ból głowy lub uczucie rozpierania w głowie
Zapytać: 'Czy głowa odczuwana jest inaczej niż zwykle? Czy ma Pan/Pani wrażenie opaski wokół głowy?' Nie oceniać zawrotów głowy ani uczucia oszołomienia. W pozostałych przypadkach ocenić „nasilenie”.
Select one option:
- Nieobecne (0 pkt)
- Bardzo łagodne (1 pkt)
- Łagodne (2 pkt)
- Umiarkowane (3 pkt)
- Umiarkowanie ciężkie (4 pkt)
- Ciężkie (5 pkt)
- Bardzo nasilone (6 pkt)
- Skrajnie ciężkie (7 pkt)
Orientacja i zaburzenia świadomości
Zapytać: 'Jaki jest dziś dzień? Gdzie Pan/Pani jest? Kim ja jestem?'
Select one option:
- Zorientowany, potrafi wykonywać kolejne dodawania (0 pkt)
- Nie potrafi wykonywać kolejnych dodawań lub nie jest pewien daty (1 pkt)
- Dezorientacja co do daty o nie więcej niż 2 dni kalendarzowe (2 pkt)
- Dezorientacja co do daty o więcej niż 2 dni kalendarzowe (3 pkt)
- Zdezorientowany co do miejsca lub osoby (4 pkt)
Czynniki ryzyka, które mogą uzasadniać postępowanie w zespole abstynencyjnym poziomu 2
Czy u pacjenta występuje którykolwiek z poniższych czynników ryzyka?
- Zależność fizjologiczna od opioidów lub zaburzenie spowodowane używaniem opioidów
- Ciężki zespół abstynencyjny < 1 roku temu
- Starszy wiek lub padaczka w wywiadzie
- Łagodne lub stabilne objawy psychiatryczne (mające istotny wpływ na codzienne funkcjonowanie)
Select one option:
- Nie
- Tak
Czynniki ryzyka leczenia szpitalnego
Czy u pacjenta występuje którykolwiek z poniższych czynników?
- Stan somatyczny lub psychiatryczny wymagający leczenia szpitalnego
- Niestabilna choroba przewlekła
- Nietolerancja leków doustnych
- Ciężkie zaburzenia psychiczne lub poznawcze
- Bezpośrednie ryzyko wyrządzenia krzywdy
Select one option:
- Nie
- Tak
Czynniki ryzyka powikłanego przebiegu objawów
Czy u pacjenta występuje którykolwiek z poniższych czynników?
- Przebyty majaczenie lub napady drgawkowe związane z odstawieniem alkoholu
- Liczne wcześniejsze epizody odstawienia
- Choroby współistniejące
- Wiek > 65 lat
- Długi czas spożywania alkoholu (intensywne picie przez pięć lub więcej dni w ostatnim miesiącu)
- Napady drgawkowe podczas bieżącego epizodu odstawienia
- Wyraźna nadreaktywność autonomiczna przy zgłoszeniu się do leczenia
- Fizjologiczne uzależnienie od leków działających na układ GABA-ergiczny.
Select one option:
- Nie
- Tak
Nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych
Czy którykolwiek z poniższych wyników badań laboratoryjnych jest nieprawidłowy?
- Zaburzenia elektrolitowe
- Podwyższona aktywność AST/ALT
- Podwyższony stosunek BUN/Cr
- Podwyższone stężenie alkoholu we krwi
- Dodatni wynik testu na obecność narkotyków w moczu
Select one option:
- Nie
- Tak
Możliwe wyniki
Postępowanie w zespole odstawienia – poziom 1
Kryteria
- Brak czynników ryzyka objawów powikłanych
- Brak czynników ryzyka potencjalnego leczenia szpitalnego
- Wynik CIWA-Ar <10 (nasilenie łagodne)
- Niskie ryzyko rozwoju ciężkich objawów
- Nie spełnia kryteriów poziomu 2
- Wyjątek: łagodne lub stabilne objawy psychiatryczne (tj. mające ograniczony, nieistotny wpływ na codzienne funkcjonowanie).
Zalecenia dotyczące postępowania
- Miejscem leczenia w ramach postępowania w odstawieniu poziomu 1 jest typowa poradnia ambulatoryjna.
- Jeśli nie wykonano, rozważyć badania laboratoryjne według wskazań klinicznych i ponownie ocenić kryteria postępowania (poziom 1, poziom 2, leczenie szpitalne). Rozważyć uwzględnienie:
- CMP (BMP = panel wątrobowy)
- morfologii krwi z rozmazem
- przesiewowego testu na obecność narkotyków w moczu
- stężenia alkoholu we krwi
- Skorelować objawy pacjenta z czasem, który upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie progresji objawów, udzielanie wskazówek z wyprzedzeniem oraz ocenę adekwatności postępowania w zespole odstawienia.
- Leczenie wspomagające
- Edukacja pacjentów na temat przebiegu zespołu odstawienia
- Monitorowanie w kierunku ciężkiego zespołu odstawienia
- Edukacja pacjentów w zakresie:
- utrzymywania w domu środowiska o niskim poziomie bodźców
- przyjmowania płynów niezawierających kofeiny
- codziennego przyjmowania multiwitaminy zawierającej 400 mcg kwasu foliowego
- Przepisać: thiamine (typowa dawka 100 mg na dobę przez trzy do pięciu dni)
- Można przepisać: gabapentin (Neurontin) lub carbamazepine (Tegretol)
Monitorowanie i kontrola
- Częstość i miejsce ambulatoryjnego monitorowania alkoholowego zespołu abstynencyjnego (AWS) powinny być uzależnione od nasilenia objawów, ryzyka powikłań i czynników społecznych, w tym wiarygodnego wsparcia społecznego i bezpiecznego środowiska domowego.
- Większość pacjentów będzie wymagać codziennych badań przez okres do pięciu dni po ostatnim spożyciu alkoholu, jednak częstość badań może się zwiększać lub zmniejszać w zależności od zmian nasilenia objawów.
- Wizyty te może przeprowadzać dowolny pracownik ochrony zdrowia. Preferowane są wizyty osobiste, ale wizyty telemedyczne mogą występować naprzemiennie z wizytami stacjonarnymi.
- Ocena powinna obejmować liczne wskaźniki nasilenia objawów i ogólnego stanu zdrowia, w tym stan psychiczny, nawodnienie, sen, nastrój, myśli samobójcze i używanie substancji.
- Jeśli to możliwe, należy zmierzyć ciśnienie tętnicze i tętno oraz wykonać pomiar alkoholu w wydychanym powietrzu.
- Ocena powinna obejmować także zwalidowaną miarę nasilenia objawów odstawienia, najlepiej za pomocą tego samego narzędzia, które zastosowano w ocenie wstępnej.
- Kiedy kierować do innego ośrodka
- Utrzymywanie się objawów pomimo przyjęcia wielu dawek przepisanego leku, nasilenie się objawów lub objawy ciężkie (uporczywe wymioty, omamy, splątanie lub drgawki), objawy nadmiernej sedacji, nasilenie objawów psychiatrycznych lub niestabilne parametry życiowe powinny skutkować przekazaniem pacjenta na wyższy poziom opieki.
- Objawy występujące poza oczekiwanym okresem odstawienia lub wznowienie picia alkoholu są również wskazaniem do skierowania do specjalisty w zakresie uzależnień lub do szpitalnego programu leczenia.
Na podstawie algorytmu postępowania w AWS opublikowanego przez Tiglao i wsp. (2021).
Postępowanie w zespole abstynencyjnym – poziom 2
Kryteria
- Brak czynników ryzyka objawów powikłanych
- Brak czynników ryzyka leczenia szpitalnego
- Spełnienie kryteriów postępowania w odstawieniu poziomu 2 + wynik ≤ 18
Zalecenia dotyczące postępowania
- Miejsce leczenia w ramach postępowania w odstawieniu poziomu 2 zapewnia wydłużony nadzór na miejscu, wykraczający poza możliwości większości poradni podstawowej opieki zdrowotnej. Przykłady to szpitale dzienne, placówki zdrowia psychicznego i ośrodki leczenia uzależnień, które mogą monitorować każdego pacjenta przez kilka godzin dziennie i mają większy dostęp do specjalistycznego leczenia psychologicznego lub psychiatrycznego.
- Jeśli nie wykonano, rozważyć badania laboratoryjne według wskazań klinicznych i ponownie ocenić kryteria postępowania (tj. leczenie szpitalne). Rozważyć uwzględnienie:
- CMP (BMP = panel wątrobowy), w tym:
- CMP (BMP = panel wątrobowy)
- morfologii krwi z rozmazem
- przesiewowego testu na obecność narkotyków w moczu
- stężenia alkoholu we krwi
- Skorelować objawy pacjenta z czasem, który upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie progresji objawów, udzielanie wskazówek z wyprzedzeniem oraz ocenę adekwatności postępowania w zespole odstawienia.
- Przepisać benzodiazepiny pierwszego rzutu (preferowane są benzodiazepiny długodziałające, ponieważ minimalizują objawy przebijające, w porównaniu z krótkodziałającymi)
- Chlordiazepoxide (Librium)
- Diazepam (Valium)
- Lorazepam (Ativan)
- Dawkowanie benzodiazepin może być stałe lub wyzwalane objawami.
- Dawkowanie stałe zakłada określoną dawkę i godzinę podania, a dawka jest stopniowo zmniejszana według ustalonego harmonogramu.
- Dawkowanie wyzwalane objawami polega na podawaniu leku w razie potrzeby na podstawie określonych wyników CIWA-Ar lub SAWS. Stosowanie benzodiazepin wyzwalane objawami jest preferowane, gdy pacjent lub opiekun potrafi wiarygodnie oceniać objawy i przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania.
- Pacjentów należy monitorować pod kątem nadmiernej sedacji i depresji oddechowej, zwłaszcza w przypadku choroby wątroby. U pacjentów z chorobą wątroby rozważyć benzodiazepiny o mniejszym metabolizmie wątrobowym, takie jak lorazepam (Ativan) i oxazepam (Serax)..
- Jeśli istnieją przeciwwskazania do stosowania benzodiazepin lub jeśli ryzyko ich stosowania przewyższa korzyści, można rozważyć gabapentin, carbamazepine i phenobarbital jako alternatywne monoterapie
- Przepisać gabapentin, carbamazepine i valproate (Depacon) jako leki wspomagające, jeśli objawy utrzymują się pomimo odpowiedniego stosowania benzodiazepin.
Monitorowanie i kontrola
- Częstość i miejsce ambulatoryjnego monitorowania alkoholowego zespołu abstynencyjnego (AWS) powinny być uzależnione od nasilenia objawów, ryzyka powikłań i czynników społecznych, w tym wiarygodnego wsparcia społecznego i bezpiecznego środowiska domowego.
- Większość pacjentów będzie wymagać codziennych badań przez okres do pięciu dni po ostatnim spożyciu alkoholu, jednak częstość badań może się zwiększać lub zmniejszać w zależności od zmian nasilenia objawów.
- Wizyty te może przeprowadzać dowolny pracownik ochrony zdrowia. Preferowane są wizyty osobiste, ale wizyty telemedyczne mogą występować naprzemiennie z wizytami stacjonarnymi.
- Ocena powinna obejmować liczne wskaźniki nasilenia objawów i ogólnego stanu zdrowia, w tym stan psychiczny, nawodnienie, sen, nastrój, myśli samobójcze i używanie substancji.
- Jeśli to możliwe, należy zmierzyć ciśnienie tętnicze i tętno oraz wykonać pomiar alkoholu w wydychanym powietrzu.
- Ocena powinna obejmować także zwalidowaną miarę nasilenia objawów odstawienia, najlepiej za pomocą tego samego narzędzia, które zastosowano w ocenie wstępnej.
- Kiedy kierować do innego ośrodka
- Utrzymywanie się objawów pomimo przyjęcia wielu dawek przepisanego leku, nasilenie się objawów lub objawy ciężkie (uporczywe wymioty, omamy, splątanie lub drgawki), objawy nadmiernej sedacji, nasilenie objawów psychiatrycznych lub niestabilne parametry życiowe powinny skutkować przekazaniem pacjenta na wyższy poziom opieki.
- Objawy występujące poza oczekiwanym okresem odstawienia lub wznowienie picia alkoholu są również wskazaniem do skierowania do specjalisty w zakresie uzależnień lub do szpitalnego programu leczenia.
Na podstawie algorytmu postępowania w AWS opublikowanego przez Tiglao i wsp. (2021).
Postępowanie w warunkach szpitalnych
Kryteria (którekolwiek z poniższych)
- Czynniki ryzyka objawów powikłanych
- Objawy ciężkie (wynik ≥ 19)
- Czynniki ryzyka leczenia szpitalnego (przy dowolnym wyniku)
- Uwaga: Opublikowany algorytm (Tiglao i wsp., 2021) określa leczenie szpitalne w przypadku objawów umiarkowanych (wynik 10-18) + obecności czynników ryzyka leczenia szpitalnego, ale nie określa postępowania, gdy objawy są łagodne (wynik < 10) + obecne są czynniki ryzyka leczenia szpitalnego. Ze względu na znaczenie czynników ryzyka związanych z leczeniem szpitalnym, zalecenie leczenia szpitalnego zostanie wyświetlone przy dowolnym wyniku.
Zalecenia dotyczące postępowania
- Pacjentów z objawami ciężkimi (wynik ≥ 19) lub powikłanymi należy skierować do najbliższego oddziału ratunkowego w celu hospitalizacji.
- Jeśli nie wykonano, rozważyć badania laboratoryjne według wskazań klinicznych
- CMP (BMP = panel wątrobowy)
- morfologia krwi z rozmazem
- przesiewowy test na obecność narkotyków w moczu
- stężenie alkoholu we krwi
- Skorelować objawy pacjenta z czasem, który upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie progresji objawów, udzielanie wskazówek z wyprzedzeniem oraz ocenę adekwatności postępowania w zespole odstawienia.
Na podstawie algorytmu postępowania w AWS opublikowanego przez Tiglao i wsp. (2021).
Rozważyć leczenie szpitalne
Kryteria
- Nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych:
- nieprawidłowe stężenia elektrolitów
- podwyższona aktywność AST/ALT
- podwyższony stosunek BUN/Cr
- podwyższone stężenie alkoholu we krwi
- dodatni przesiewowy test na obecność narkotyków w moczu
Nawet jeśli u pacjenta NIE występuje dodatkowe ryzyko (poniżej) wymagające leczenia szpitalnego, nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych uzasadniają rozważenie leczenia szpitalnego.
- Ciężki AWS (wynik ≥ 19)
- Czynniki ryzyka objawów powikłanych
- Czynniki ryzyka leczenia szpitalnego
Zalecenia dotyczące postępowania
- Skorelować objawy pacjenta z czasem, który upłynął od ostatniego spożycia alkoholu. Ułatwia to śledzenie progresji objawów, udzielanie wskazówek z wyprzedzeniem oraz ocenę adekwatności postępowania w zespole odstawienia.
- Rozważyć leczenie szpitalne
Na podstawie algorytmu postępowania w AWS opublikowanego przez Tiglao i wsp. (2021).
Cytowanie
Sullivan JT, Sykora K, Schneiderman J, Naranjo CA, Sellers EM. Assessment of alcohol withdrawal: the revised clinical institute withdrawal assessment for alcohol scale (CIWA-Ar). Br J Addict. 1989 Nov;84(11):1353-7.
Tiglao SM, Meisenheimer ES, Oh RC. Alcohol Withdrawal Syndrome: Outpatient Management. Am Fam Physician. 2021 Sep 1;104(3):253-262.
Literatura
Assessment of alcohol withdrawal: the revised clinical institute withdrawal assessment for alcohol scale (CIWA-Ar). Br J Addict. 1989 Nov;84(11):1353-7.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2597811/Routine hospital alcohol detoxification practice compared to symptom triggered management with an Objective Withdrawal Scale (CIWA-Ar). Am J Addict. 2000 Spring;9(2):135-44.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10934575/Alcohol withdrawal syndrome: outpatient management. Am Fam Physician. 2021; 104(3):253-262.
https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2021/0900/p253.htmlThe ASAM clinical practice guidelines on alcohol withdrawal management [published correction appears in J Addict Med. 2020; 14(5):e280]. J Addict Med. 2020;14(3S suppl 1):1-72.
https://www.asam.org/quality-care/clinical-guidelines/alcohol-withdrawal-management-guidelinePredictors of severe alcohol withdrawal syndrome: a systematic review and meta-analysis. Alcohol Clin Exp Res. 2014 Oct;38(10):2664-77.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25346507/
- AutorDr. John T Sullivan, MB, ChBDepartments of Pharmacology and Medicine, University of Toronto. Addiction Research Foundation, Toronto, Ontario, Canada (now the Centre for Addiction and Mental Health / CAMH).
- AutorKathy SykoraAddiction Research Foundation Clinical Institute, Departments of Pharmacology and Medicine, University of Toronto.
- AutorJoyce SchneidermanAddiction Research Foundation Clinical Institute, Departments of Pharmacology and Medicine, University of Toronto.
- AutorClaudio A. Naranjo, MD (1945–2014), MDClinical Pharmacology Program, Addiction Research Foundation Clinical Institute, and Departments of Pharmacology and Medicine, University of Toronto
- AutorDr. Edward M. Sellers, MDProfessor Emeritus of Pharmacology, Medicine and Psychiatry, University of Toronto. President of DL Global Partners Inc., providing strategic business and drug development advice.
- AutorDr. Samual M. Tiglao, DOFamily Physician
- AutorDr. Erica S. Meisenheimer, MDFamily Physician
- AutorDr. Robert C. Oh, MD, MPHFamily Physician
- Udostępnia
EVAL Foundation
- Współpracownik · Recenzent
Jennifer Glen, DNP, FNP-BCEVAL Health, Chief Medical Officer EVAL Foundation