EVAL
Polski
Zamów demo
Zamów demo
Polski

Zmodyfikowana skala Centora (McIsaac) w paciórkowcowym zapaleniu gardła

Tłumaczenie AI

Język oryginału: angielski. Język docelowy: polski. Tłumaczenie wykonane przez AI.

Coś się nie zgadza? Daj znać autorowi:

Przewiduje, u których pacjentów mogą występować potwierdzone posiewem zakażenia gardła wywołane paciorkowcami, i pomaga ustalić, kogo badać.

AutorDr. Robert M. Centor, MD
Wypróbuj
Ulubione
Instrukcje

  • Stosować wyłącznie u pacjentów z niedawnym początkiem ostrego zapalenia gardła, trwającego 3 lub więcej dni.

  • Zalecenie stosowania skali punktowej nie dotyczy dzieci w wieku poniżej trzech lat, ponieważ zakażenie GAS w tej grupie wiekowej może nie przebiegać z typowymi cechami klinicznymi uwzględnianymi w tych skalach.

  • Zakażenia paciorkowcem grupy A (GAS) są rzadkie u dzieci poniżej 3. roku życia
  • Zalecenie stosowania skali punktowej nie dotyczy dzieci w wieku poniżej trzech lat, ponieważ zakażenie GAS w tej grupie wiekowej może nie przebiegać z typowymi cechami klinicznymi uwzględnianymi w tych skalach.

Czy u dzieci i dorosłych z bólem gardła należy stosować skalę punktową w celu ustalenia, kogo badać w kierunku GAS? 

14 października 2025 r. Infectious Diseases Society of America (IDSA) opublikowało część 1 aktualizacji wytycznych IDSA z 2012 r. dotyczących rozpoznawania i leczenia zapalenia gardła wywołanego paciorkowcem grupy A (GAS). IDSA zawiera zalecenia dotyczące oceny ryzyka zakażenia GAS z użyciem klinicznych skal punktowych u dzieci i dorosłych. U dzieci i dorosłych z bólem gardła IDSA sugeruje stosowanie klinicznej skali punktowej w celu ustalenia, kogo badać w kierunku GAS. Zmodyfikowana skala/skala McIsaac, będąca adaptacją skali Centora, jest jednym z zalecanych narzędzi. 

IDSA podkreśla następujące uwagi w części 1 aktualizacji z 2025 r.:

  1. Kliniczne skale punktowe są najbardziej pomocne w identyfikowaniu pacjentów z niskim prawdopodobieństwem zapalenia gardła wywołanego przez GAS, u których dalsza ocena z użyciem badań diagnostycznych raczej nie będzie pomocna. 

  2. U osób z grupy wysokiego ryzyka należy zdecydowanie rozważyć wykonanie badania, nawet jeśli ich wyniki w skali klinicznej są niskie. Przykłady osób z grupy wysokiego ryzyka to pacjenci zgłaszający się z bólem gardła, którzy mieli domowy kontakt z GAS (np. mieszkali lub spali w tym samym wspólnym pomieszczeniu z osobą ze zdiagnozowanym zakażeniem GAS), z wcześniejszym rozpoznaniem gorączki reumatycznej w wywiadzie lub z objawami podmiotowymi albo przedmiotowymi sugerującymi powikłane miejscowe lub ogólnoustrojowe zakażenie GAS (np. ropień okołomigdałkowy lub zagardłowy, szkarlatyna i/lub zespół wstrząsu toksycznego). 

  3. Wobec braku dowodów przemawiających za jakąkolwiek konkretną skalą punktową lekarze i pacjenci mogą preferować kliniczne skale punktowe, które nie obejmują badań laboratoryjnych.   

  4. Zalecenie stosowania skali punktowej nie dotyczy dzieci w wieku poniżej trzech lat, ponieważ zakażenie GAS w tej grupie wiekowej może nie przebiegać z typowymi cechami klinicznymi uwzględnianymi w tych skalach.
     

Skala Centora pomaga lekarzom zidentyfikować pacjentów o wyższym ryzyku paciorkowcowego zapalenia gardła. Najnowsze wytyczne IDSA z 2012 r. (Infectious Disease Society of America) zalecają wykonywanie badań u pacjentów o wyższym ryzyku paciorkowcowego zapalenia gardła. Ponadto zalecają nie podawać antybiotyków do czasu uzyskania dodatniego wyniku szybkiego testu lub dodatniego posiewu z gardła. Wytyczne nie zalecają już samego leczenia empirycznego pacjentów.

Większość przypadków zapalenia gardła ma etiologię wirusową. Częstość występowania gorączki reumatycznej jest niska. Ponadto wczesne stosowanie antybiotyków w celu zapobiegania powikłaniom, takim jak ropień okołomigdałkowy, jest w populacji ogólnej wątpliwe. Dlatego racjonalna antybiotykoterapia (antibiotic stewardship) jest niezbędna, aby zapobiegać szkodom (tj. lekooporności) wynikającym z nadmiernego przepisywania antybiotyków. 

Wzór
Skala Centora pomaga w stratyfikacji ryzyka u pacjentów, u których istnieje podejrzenie paciorkowcowego zapalenia gardła. Zmodyfikowana skala/skala McIsaac uwzględnia składową wieku.

Kryteria

Punkty

Wiek

3-14 lat     +1

15-44 lat   0

≥45 lat      -1

Wysięk lub obrzęk migdałków

Nie                  0

Tak                +1

Tkliwe/powiększone przednie węzły chłonne szyjne

Nie                 0

Tak               +1

Temp. >38°C (100,4°F)

Nie                 0

Tak               +1

Obecność kaszlu

Tak               0

Nie                +1

Interpretacja

Wynik w skali Centora

Prawdopodobieństwo 

paciorkowcowego zapalenia gardła

Zalecenie

0-1

7,6-13,1%

 

Brak konieczności dalszej diagnostyki i antybiotykoterapii.

 

2-3

20,8-33,6%

Opcjonalnie szybki test w kierunku paciorkowca i/lub posiew.

4-5

50,7-69,3%

Rozważyć szybki test w kierunku paciorkowca i/lub posiew.

≥4

50,7-69,3%

Rozważyć szybki test w kierunku paciorkowca i/lub posiew. 

Empiryczna antybiotykoterapia może być właściwa 

w zależności od konkretnej sytuacji.

 

Uwagi dotyczące postępowania:

  • Glikokortykosteroidy (np. deksametazon) i NLPZ mogą zapewnić ulgę w objawach i ich ustąpienie podobnie jak antybiotyki.

  • Antybiotyki nie zapobiegają ropnym powikłaniom (np. ropniowi okołomigdałkowemu) paciorkowcowego zapalenia gardła.

  • Należy dokładnie rozważyć inne etiologie (poniżej), gdy pacjent zgłasza się z objawami trwającymi dłużej niż 3 dni lub z objawami alarmowymi.

    • Ropień okołomigdałkowy

    • Zespół Lemierre'a

    • Zakażenia wirusowe u dorosłych (mononukleoza lub ostre zakażenie HIV)

Wszystkie pytania i możliwe wyniki

InstrukcjeTytuł niewidoczny
Wiek
  • Zakażenia paciorkowcem grupy A (GAS) są rzadkie u dzieci poniżej 3. roku życia
  • Zalecenie stosowania skali punktowej nie dotyczy dzieci w wieku poniżej trzech lat, ponieważ zakażenie GAS w tej grupie wiekowej może nie przebiegać z typowymi cechami klinicznymi uwzględnianymi w tych skalach.

Select one option:

  • 3-14 lat
  • 15-44 lat
  • 45 lat lub więcej
Wysięk lub obrzęk migdałków

Select one option:

  • Tak
  • Nie
Tkliwe/powiększone przednie węzły chłonne szyjne

Select one option:

  • Tak
  • Nie
Temp. >38°C (100,4°F)

Select one option:

  • Tak
  • Nie
Obecność kaszlu

Select one option:

  • Tak
  • Nie
Możliwe wyniki
50,7-69,3% prawdopodobieństwa zakażenia paciorkowcem

Rozważyć szybki test w kierunku paciorkowca i/lub posiew. Empiryczna antybiotykoterapia może być właściwa w zależności od konkretnej sytuacji

7,6-13,1% prawdopodobieństwa zakażenia paciorkowcem

Brak konieczności dalszej diagnostyki i antybiotykoterapii

20,8-33,6% prawdopodobieństwa zakażenia paciorkowcem

Opcjonalnie szybki test w kierunku paciorkowca i/lub posiew

20,8-33,6% prawdopodobieństwa zakażenia paciorkowcem

Rozważyć szybki test w kierunku paciorkowca i/lub posiew

7,6-13,1% prawdopodobieństwa zakażenia paciorkowcem

Brak konieczności dalszej diagnostyki i antybiotykoterapii

Cytowanie

Barshak, M. B., Linder, J. A., Watson, M. E., Jr., Wessels, M. R., Carter, D. M., Cohen, A. L., Dien Bard, J., Erdem, G., Gregory, C. J., Kourtis, A. P., Martin, J. M., Mochon, A. B., Shapiro, D., Stevens, R. W., & Kaur, D. (2025). Clinical practice guideline update by the Infectious Diseases Society of America on Group A streptococcal (GAS) pharyngitis. Infectious Diseases Society of America. https://www.idsociety.org/practice-guideline/streptococcal-pharyngitis2/

Literatura

Powiązane oceny

Wskaźnik masy ciała (BMI) i powierzchnia ciała (BSA)

Oblicza wskaźnik masy ciała i powierzchnię ciała (wzór Mostellera).

Adolphe Quetelet (1796-1874)

Skala STOP-BANG dla obturacyjnego bezdechu sennego

Przesiewowa ocena w kierunku obturacyjnego bezdechu sennego

Dr. Frances Chung, MD, MBBS, LMCC, FRCPC

Ankieta RAND dotycząca stanu zdrowia – wersja skrócona, 20 pytań (SF-20)

20-pytaniowa ankieta wypełniana przez pacjenta (RAND v.1), mierząca stan zdrowia i jakość życia w sześciu obszarach zdrowia.

Dr. Anita L. Stewart, PhD

Kwestionariusz RAND (wersja 1) – krótka forma z 36 pozycjami (SF-36)

36-pytaniowa ankieta wypełniana przez pacjenta (RAND v.1), mierząca stan zdrowia i jakość życia w ośmiu dziedzinach zdrowia.

Dr. John E. Ware Jr., PhD

Więcej ocen — EVAL Foundation

Test identyfikacji zaburzeń związanych z używaniem alkoholu - C (AUDIT-C)

Narzędzie złożone z 3 pytań do przesiewowego wykrywania niezdrowego spożywania alkoholu u pacjentów, którzy mogą nie być uzależnieni od alkoholu.

Dr. Katharine Bradley, MD, MPH

Test identyfikacji zaburzeń związanych z używaniem alkoholu (AUDIT)

10-pytaniowe narzędzie do przesiewowego wykrywania ryzykownego picia alkoholu, szkodliwego picia i uzależnienia od alkoholu.

World Health Organization Collaborative Project

Wynik oceny barku według Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgów Barku i Łokcia (ASES)

15-pytaniowa ocena bólu barku i ograniczeń funkcjonalnych w czynnościach życia codziennego.

Dr. Robin R. Richards, MD, FRCSC, FAAOS, FAOA

Skala Oceny Aktywności Behawioralnej (BARS)

Jednopozycyjna skala oceny służąca do ilościowego określenia poziomu pobudzenia pacjenta w opiece doraźnej lub w warunkach psychiatrycznych.

Rachel H. Swift

Test przesiewowy w kierunku nadużywania narkotyków (DAST-10)

Kwestionariusz samoopisowy dla pacjenta do przesiewowej oceny problemowego używania narkotyków (z wyłączeniem alkoholu i tytoniu).

Dr. Harvey A. Skinner, Ph.D.

Pomiar sprawności stopy i stawu skokowego (FAAM)

Ocenia ograniczenia funkcjonalne i niepełnosprawność związane ze schorzeniami stopy i stawu skokowego w czynnościach życia codziennego i w sporcie.

Dr. Jesse Van Swearingen, PhD, PT, FAPTA

Wskaźnik niepełnosprawności stopy i stawu skokowego (FADI)

Ocena ograniczeń funkcjonalnych u osób z różnymi schorzeniami stopy i stawu skokowego

Dr. RobRoy Martin, PhD, PT, CSCS

Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD-7)

Ocena nasilenia lęku

Dr. Robert L. Spitzer, MD
Przeglądaj wszystkie oceny