Kanadyjska reguła wykonywania TK głowy w urazie głowy/urazie

Tłumaczenie AI

Język oryginału: angielski. Język docelowy: polski. Tłumaczenie wykonane przez AI.

Coś się nie zgadza? Daj znać autorowi:

Pozwala wykluczyć istotny uraz głowy bez badań obrazowych

AutorDr. Ian Stiell, MD, MSc, FRCPC
Wypróbuj
Ulubione
Instrukcje

U pacjentów w wieku < 19 lat należy rozważyć algorytm PECARN dla urazów głowy u dzieci.

Jeśli spełnione jest którekolwiek z poniższych kryteriów, kanadyjska reguła TK nie ma zastosowania. 

Wprowadzenie
Zgłaszanie się z urazem głowy w warunkach ambulatoryjnych (oddział ratunkowy, pomoc doraźna i podstawowa opieka zdrowotna) jest częste. Jednak u większości pacjentów występuje niewielki uraz głowy, który nie wymaga specjalistycznego leczenia ani interwencji neurochirurgicznej. Mimo to odsetek wykonywanych tomografii komputerowych głowy ponad dwukrotnie wzrósł od początku lat 90. Kanadyjska reguła TK głowy (CCHR) jest dobrze zwalidowanym narzędziem wspomagającym decyzje kliniczne, które pomaga klinicystom ustalić, którzy pacjenci z niewielkim urazem głowy wymagają badania TK głowy. Pozwala to bezpiecznie wykluczyć obecność urazów wewnątrzczaszkowych, które wymagałyby interwencji neurochirurgicznej lub hospitalizacji. W badaniu walidacyjnym (Stiell, 2005) czułość CCHR wynosiła 100% zarówno dla klinicznie istotnych urazów mózgu, jak i urazów wymagających interwencji neurochirurgicznej. Swoistość wynosiła 76,3% dla klinicznie istotnych urazów mózgu i 50,6% dla urazów wymagających interwencji neurochirurgicznej. Czułość wobec klinicznie istotnego urazu mózgu u pacjentów w stanie upojenia alkoholowego wynosi 70% (Easter, 2013). W większości badań u 7-10% pacjentów stwierdzano dodatnie wyniki TK uznawane za klinicznie istotne urazy mózgu, ale u < 2% konieczna była interwencja neurochirurgiczna. Reguła wyklucza pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, w wieku > 16 lat oraz z napadem drgawkowym po urazie.

Świadczeniodawcy często rozważają zastosowanie kanadyjskiej reguły TK głowy (CCHR) w urazie głowy, oprócz reguły New Orleans/Charity (NOC). Zarówno CCHR, jak i NOC wykazały czułość 100% w wykluczaniu urazów wewnątrzczaszkowych, które wymagałyby interwencji neurochirurgicznej. W jednym badaniu NOC okazała się bardziej czuła w wykrywaniu klinicznie znaczących urazów wewnątrzczaszkowych (99,4% wobec 87,3%), ale miała mniejszą swoistość (5,6% wobec 39,7%) w porównaniu z CCHR. NOC jest mniej złożona niż CCHR, lecz w każdych warunkach znacznie mniej swoista niż CCHR. Spadek swoistości można przypisać szerokim pytaniom w NOC, takim jak „Jakikolwiek uraz powyżej obojczyków”.

Kanadyjska reguła TK głowy (CCHR) jest dobrze zwalidowanym narzędziem wspomagającym decyzje kliniczne, które pomaga klinicystom ustalić, którzy pacjenci z niewielkim urazem głowy wymagają badania TK głowy. Kryteria pozwalają klinicystom bezpiecznie wykluczyć obecność klinicznie istotnych urazów mózgu u dorosłych pacjentów z urazem głowy bez konieczności wykonywania TK. U pacjentów w wieku < 19 lat należy rozważyć algorytm PECARN dla urazów głowy u dzieci.

Zalecenia i kryteria

Zalecenie

Kryteria 

Wyniki CCHR

Spełnione kryteria wykluczenia: pacjent nie kwalifikuje się do oceny punktowej

Spełnione którekolwiek z poniższych

  • Wiek < 16 lat

  • Pacjent przyjmuje leki przeciwzakrzepowe

  • Napad drgawkowy po urazie

 

Rozważ TK: wysokie ryzyko

Spełnione którekolwiek z poniższych

  • GCS < 15 po 2 godzinach od urazu

  • Podejrzenie otwartego lub wgniecionego złamania kości czaszki

  • Jakikolwiek objaw złamania podstawy czaszki¹

  • ≥ 2 epizody wymiotów

  • Wiek ≥ 65 lat 

Nie można wykluczyć potrzeby badania obrazowego z powodu obecności co najmniej jednego kryterium wysokiego ryzyka, które może wymagać interwencji neurochirurgicznej.

  • Wysokie ryzyko oznacza, że 5 na 100 pacjentów będzie wymagać leczenia przez neurochirurga, jednak ryzyko może być wyższe lub niższe w zależności od oceny klinicysty i czynników ryzyka u pacjenta.

Rozważ TK: średnie ryzyko 

Spełnione którekolwiek z poniższych

  • Amnezja wsteczna dotycząca zdarzenia ≥ 30 minut

  • Niebezpieczny mechanizm urazu²

Nie można wykluczyć potrzeby badania obrazowego z powodu obecności co najmniej jednego kryterium średniego ryzyka, które może narażać pacjenta na „klinicznie istotny” uraz mózgu, definiowany jako dodatni wynik TK, który zwykle wymaga hospitalizacji.

 

TK niepotrzebna

Wszystkie kryteria niespełnione

Kanadyjska reguła TK głowy sugeruje, że TK głowy nie jest konieczna.

  • Czułość 83-100% dla wszystkich zmian wewnątrzczaszkowych

  • Czułość 100% dla zmian wymagających interwencji neurochirurgicznej

 

¹Objawy złamania podstawy czaszki

  • Krew w jamie bębenkowej (hemotympanum)

  • Objaw oczu szopa (krwiaki okularowe)

  • Objaw Battle'a

  • Płynotok mózgowo-rdzeniowy z ucha lub nosa

 

²Niebezpieczny mechanizm urazu

  • Pieszy potrącony przez pojazd silnikowy 

  • Pasażer wyrzucony z pojazdu silnikowego

  • Upadek z wysokości > 3 stóp lub z > 5 stopni schodów

 

Uwagi dotyczące postępowania

Jeśli TK jest ujemna, a pacjent zostaje skierowany do dalszej opieki ambulatoryjnej, należy rozważyć następujące zalecenia:

  • Uspokoić pacjenta, przeprowadzić edukację i przekazać ścisłe wskazania do ponownego zgłoszenia się. 

  • Omówić objawy pourazowe po wstrząśnieniu mózgu i przebieg kliniczny. 

    • Ból głowy

    • Zaburzenia równowagi lub zawroty głowy

    • Nadwrażliwość na dźwięki i światło

    • Pobudzenie lub drażliwość

    • Splątanie, problemy z koncentracją lub pamięcią

  • Omówić objawy krwawienia śródczaszkowego. Proszę zgłosić się na SOR w przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów:

    • Senność lub niemożność wybudzenia

    • Nasilający się ból głowy

    • Niewyraźna mowa, osłabienie, drętwienie lub pogorszenie koordynacji

    • Powtarzające się wymioty lub drgawki

    • Nietypowe zachowanie

  • Kontrola u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, specjalisty medycyny sportowej lub neurologa, zgodnie ze wskazaniami.

Zasoby dla świadczeniodawców

Wszystkie pytania i możliwe wyniki

Kryteria wykluczeniaTytuł niewidoczny
Proszę wybrać wszystkie odpowiednie

Jeśli spełnione jest którekolwiek z poniższych kryteriów, kanadyjska reguła TK nie ma zastosowania. 

Select all that apply:

  • Wiek < 16 lat
  • Pacjent przyjmuje leki przeciwzakrzepowe
  • Napad drgawkowy po urazie
  • Żadne z powyższych nie dotyczy
Kryteria wysokiego ryzyka

 Pozwala wykluczyć potrzebę interwencji neurochirurgicznej.

GCS <15 po 2 godzinach od urazu

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Podejrzenie otwartego lub wgniecionego złamania kości czaszki

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Jakikolwiek objaw złamania podstawy czaszki?
  • Krew w jamie bębenkowej (hemotympanum)
  • Objaw oczu szopa (krwiaki okularowe)
  • Objaw Battle'a
  • Płynotok mózgowo-rdzeniowy z ucha lub nosa

Select one option:

  • Nie
  • Tak
≥ 2 epizody wymiotów

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Wiek ≥ 65 lat

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Kryteria średniego ryzyka

 Pozwala wykluczyć „klinicznie istotny” uraz mózgu, definiowany jako dodatnie wyniki TK, które zwykle wymagają hospitalizacji.

Amnezja wsteczna dotycząca zdarzenia ≥ 30 minut

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Mechanizm „niebezpieczny”?
  • Pieszy potrącony przez pojazd silnikowy 
  • Pasażer wyrzucony z pojazdu silnikowego
  • Upadek z wysokości > 3 stóp lub z > 5 stopni schodów

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Możliwe wyniki
Rozważ TK: wysokie ryzyko

Nie można wykluczyć potrzeby badania obrazowego z powodu obecności co najmniej jednego kryterium wysokiego ryzyka, które może wymagać interwencji neurochirurgicznej.

  • Wysokie ryzyko oznacza, że 5 na 100 pacjentów będzie wymagać leczenia przez neurochirurga, jednak ryzyko może być wyższe lub niższe w zależności od oceny klinicysty i czynników ryzyka u pacjenta.

 

Jeśli TK jest ujemna, a pacjent zostaje skierowany do dalszej opieki ambulatoryjnej, należy rozważyć następujące zalecenia:

  • Uspokoić pacjenta, przeprowadzić edukację i przekazać ścisłe wskazania do ponownego zgłoszenia się. 
  • Omówić objawy pourazowe po wstrząśnieniu mózgu i przebieg kliniczny. 
    • Ból głowy
    • Zaburzenia równowagi lub zawroty głowy
    • Nadwrażliwość na dźwięki i światło
    • Pobudzenie lub drażliwość
    • Splątanie, problemy z koncentracją lub pamięcią
  • Omówić objawy krwawienia śródczaszkowego. Proszę zgłosić się na SOR w przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów:
    • Senność lub niemożność wybudzenia
    • Nasilający się ból głowy
    • Niewyraźna mowa, osłabienie, drętwienie lub pogorszenie koordynacji
    • Powtarzające się wymioty lub drgawki
    • Nietypowe zachowanie
  • Kontrola u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, specjalisty medycyny sportowej lub neurologa, zgodnie ze wskazaniami.

 

Zasoby dla świadczeniodawców

Spełnione kryteria wykluczenia: pacjent nie kwalifikuje się do oceny punktowej
TK niepotrzebna

Kanadyjska reguła TK głowy sugeruje, że TK głowy nie jest konieczna.

  • Czułość 83-100% dla wszystkich zmian wewnątrzczaszkowych
  • Czułość 100% dla zmian wymagających interwencji neurochirurgicznej

 

Uwagi dotyczące postępowania

  • Uspokoić pacjenta, przeprowadzić edukację i przekazać ścisłe wskazania do ponownego zgłoszenia się. 
  • Omówić objawy pourazowe po wstrząśnieniu mózgu i przebieg kliniczny. 
    • Ból głowy
    • Zaburzenia równowagi lub zawroty głowy
    • Nadwrażliwość na dźwięki i światło
    • Pobudzenie lub drażliwość
    • Splątanie, problemy z koncentracją lub pamięcią
  • Omówić objawy krwawienia śródczaszkowego. Proszę zgłosić się na SOR w przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów:
    • Senność lub niemożność wybudzenia
    • Nasilający się ból głowy
    • Niewyraźna mowa, osłabienie, drętwienie lub pogorszenie koordynacji
    • Powtarzające się wymioty lub drgawki
    • Nietypowe zachowanie
  • Kontrola u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, specjalisty medycyny sportowej lub neurologa, zgodnie ze wskazaniami.

 

Zasoby dla świadczeniodawców

 

Rozważ TK: średnie ryzyko

Nie można wykluczyć potrzeby badania obrazowego z powodu obecności co najmniej jednego kryterium średniego ryzyka, które może narażać pacjenta na „klinicznie istotny” uraz mózgu, definiowany jako dodatni wynik TK, który zwykle wymaga hospitalizacji.

 

Jeśli TK jest ujemna, a pacjent zostaje skierowany do dalszej opieki ambulatoryjnej, należy rozważyć następujące zalecenia:

  • Uspokoić pacjenta, przeprowadzić edukację i przekazać ścisłe wskazania do ponownego zgłoszenia się. 

  • Omówić objawy pourazowe po wstrząśnieniu mózgu i przebieg kliniczny. 

    • Ból głowy

    • Zaburzenia równowagi lub zawroty głowy

    • Nadwrażliwość na dźwięki i światło

    • Pobudzenie lub drażliwość

    • Splątanie, problemy z koncentracją lub pamięcią

  • Omówić objawy krwawienia śródczaszkowego. Proszę zgłosić się na SOR w przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów:

    • Senność lub niemożność wybudzenia

    • Nasilający się ból głowy

    • Niewyraźna mowa, osłabienie, drętwienie lub pogorszenie koordynacji

    • Powtarzające się wymioty lub drgawki

    • Nietypowe zachowanie

  • Kontrola u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, specjalisty medycyny sportowej lub neurologa, zgodnie ze wskazaniami.

 

Zasoby dla świadczeniodawców

Cytowanie

Stiell IG, Wells GA, Vandemheen K, Clement C, Lesiuk H, Laupacis A, McKnight RD, Verbeek R, Brison R, Cass D, Eisenhauer ME, Greenberg G, Worthington J. The Canadian CT Head Rule for patients with minor head injury. Lancet. 2001 May 5;357(9266):1391-6. doi: 10.1016/s0140-6736(00)04561-x. PMID: 11356436.

Literatura

  • The Canadian CT Head Rule for patients with minor head injury. Lancet. 2001 May 5;357(9266):1391-6.

    Stiell IG, Wells GA, Vandemheen K, Clement C, Lesiuk H, Laupacis A, McKnight RD, Verbeek R, Brison R, Cass D, Eisenhauer ME, Greenberg G, Worthington J.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11356436/
  • Comparison of the Canadian CT Head Rule and the New Orleans Criteria in patients with minor head injury. JAMA. 2005 Sep 28;294(12):1511-8.

    Stiell IG, Clement CM, Rowe BH, Schull MJ, Brison R, Cass D, Eisenhauer MA, McKnight RD, Bandiera G, Holroyd B, Lee JS, Dreyer J, Worthington JR, Reardon M, Greenberg G, Lesiuk H, MacPhail I, Wells GA.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16189364/
  • A prospective cluster-randomized trial to implement the Canadian CT Head Rule in emergency departments. CMAJ. 2010 Oct 5;182(14):1527-32.

    Stiell IG, Clement CM, Grimshaw JM, Brison RJ, Rowe BH, Lee JS, Shah A, Brehaut J, Holroyd BR, Schull MJ, McKnight RD, Eisenhauer MA, Dreyer J, Letovsky E, Rutledge T, Macphail I, Ross S, Perry JJ, Ip U, Lesiuk H, Bennett C, Wells GA.

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2950184/
  • Clinical decision rules for adults with minor head injury: a systematic review. J Trauma. 2011 Jul;71(1):245-51.

    Harnan SE, Pickering A, Pandor A, Goodacre SW.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21818031/
  • A Top-Five List for Emergency Medicine: A Pilot Project to Improve the Value of Emergency Care. JAMA Intern Med. 2014;174(4):509–515.

    Schuur JD, Carney DP, Lyn ET, et al.

    https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/1830019
  • Traumatic intracranial injury in intoxicated patients with minor head trauma. Acad Emerg Med. 2013 Aug;20(8):753-60.

    Easter JS, Haukoos JS, Claud J, Wilbur L, Hagstrom MT, Cantrill S, Mestek M, Symonds D, Bakes K.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24033617/