Body Roundness Index (BRI)Tłumaczenie AI

Wskaźnik okrągłości ciała (Body Roundness Index, BRI)

Wskaźnik okrągłości ciała to geometryczny wskaźnik antropometryczny, który szacuje rozmieszczenie tkanki tłuszczowej — w szczególności tłuszczu trzewnego/brzusznego — wyłącznie na podstawie wzrostu i obwodu talii. Został wprowadzony jako alternatywa dla BMI, aby lepiej oddawać kształt ciała, a nie tylko jego ogólne rozmiary (Thomas i wsp., 2013).

Powstanie i koncepcja

BRI został wprowadzony przez Thomasa i wsp. w 2013 r. (Obesity). Podstawowe założenie modeluje ciało człowieka jako elipsę: wzrost stanowi oś wielką, a obwód talii (przeliczony na średnicę) oś małą. Wskaźnik jest w istocie przekształceniem stosunku obwodu talii do wzrostu, wyrażonym za pomocą geometrycznego pojęcia mimośrodu (ekscentryczności) — czyli stopnia, w jakim kształt przekroju poprzecznego ciała odbiega od idealnego koła.

Wzór

BRI = 364,2 - 365,5 × {1 − [(WC/2π)/(0,5 × H)]²}^0,5
WC: obwód talii, m
H: wzrost, m

Obwód talii i wzrost muszą być wyrażone w tych samych jednostkach (zwykle cm). Stałe 364,2 i 365,5 zostały wybrane przez autorów oryginalnej pracy wyłącznie w celu przeskalowania wartości mimośrodu do zakresu łatwiej interpretowalnego klinicznie i nie mają niezależnego znaczenia fizycznego (Thomas i wsp., 2013). Spotkało się to z pewną krytyką matematyczną — w jednym z komentarzy zauważono, że wzór upraszcza się do funkcji prostego stosunku obwodu talii do wzrostu, a konkretne stałe skalujące są w istocie arbitralne, a nie wyprowadzone (Cook, 2024).

Jak mierzyć dane wejściowe

• Obwód talii: mierzony w najwęższym miejscu tułowia, zwykle na wysokości pępka lub tuż nad nim, za pomocą elastycznej taśmy ułożonej równolegle do podłogi, bez wciągania brzucha

• Wzrost: mierzony w pozycji stojącej, bez obuwia

Interpretacja

Współczynnik ryzyka (hazard ratio, HR) jest miarą statystyczną służącą do określenia częstości występowania zdarzenia końcowego w jednej grupie w porównaniu z drugą w danym okresie. W niedawnym badaniu Zhang i wsp. (2024) okres ten wynosił 20 lat.

W przeciwieństwie do BMI nie istnieje jedna powszechnie ustandaryzowana wartość graniczna BRI do klasyfikacji ryzyka zdrowotnego. W różnych badaniach stosowano różne progi specyficzne dla danej populacji:

• W badaniu dotyczącym przewlekłej choroby nerek (PChN) stwierdzono zależności w kształcie litery J między BRI a śmiertelnością, przy czym BRI >10 wiązał się ze znamiennie zwiększonym ryzykiem śmiertelności z wszystkich przyczyn (skorygowany HR 1,82) (Yang i wsp., 2026)

• W badaniu dotyczącym osteoporozy zastosowano wartość graniczną BRI >4,07 do określenia grupy wysokiego ryzyka, wskazując na efekt progowy w okolicy BRI=5 (Ding i wsp., 2025)

• W dużych badaniach kohortowych opartych na danych NHANES zazwyczaj stosowano kwintyle specyficzne dla badanej populacji, a nie stałe wartości graniczne (Zhang i wsp., 2024; Ibrahim i wsp., 2026)

Wobec braku standaryzacji każdy pojedynczy zakres liczbowy należy traktować jako orientacyjną wskazówkę, a nie zwalidowany próg kliniczny.

Co wykazują dowody

• Zależność w kształcie litery U ze śmiertelnością: W badaniu obejmującym 19 535 uczestników z zespołem metabolicznym, z wykorzystaniem 10 kolejnych cykli NHANES (1999–2018), BRI wykazywał zależność w kształcie litery U z ryzykiem zgonu, przy czym najwyższe kwintyle wiązały się ze zwiększoną śmiertelnością z wszystkich przyczyn (HR 1,29) i śmiertelnością z przyczyn sercowo-naczyniowych (HR 1,39) (Wang i wsp., 2026). Podobnie w reprezentatywnej dla kraju kohorcie 32 995 dorosłych Amerykanów stwierdzono, że zarówno grupa o najniższym, jak i o najwyższym BRI miała znamiennie zwiększone ryzyko śmiertelności z wszystkich przyczyn w porównaniu ze środkowym kwintylem (Zhang i wsp., 2024).

• Zwiększone ryzyko śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych: W analizie NHANES obejmującej 31 351 dorosłych, obserwowanych przez medianę 10,1 roku, stwierdzono, że uczestnicy w najwyższym kwintylu BRI mieli o 54% wyższe ryzyko śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych w porównaniu ze środkowym kwintylem (grupa referencyjna), a ryzyko to utrzymywało się nawet u osób z prawidłowym BMI (Ibrahim i wsp., 2026).

• Bardziej szczegółowa stratyfikacja ryzyka niż w przypadku BMI: W retrospektywnym badaniu kohortowym obejmującym 778 812 osób z japońskiej bazy danych rozliczeniowych stwierdzono, że BRI i ABSI pozwalały zidentyfikować różnice w ryzyku zgonu w czterech kategoriach, w porównaniu z zaledwie trzema kategoriami dla BMI (Kimura i wsp., 2026).

• Zależność w kształcie litery L (odwrotna) w określonych populacjach: W kohorcie 1596 osób z osteoporozą w wieku 50 lat i starszych wyższy BRI wiązał się z lepszym długoterminowym przeżyciem, wykazując odwrotną zależność w kształcie litery L z progiem przy BRI=5 (Ding i wsp., 2025) — co ilustruje, że „paradoks otyłości” opisany dla BMI w niektórych populacjach osób z chorobami przewlekłymi może dotyczyć również BRI.

• Populacja z przewlekłą chorobą nerek: Wśród 6240 dorosłych Amerykanów z PChN, obserwowanych przez medianę 6,6 roku, ograniczone splajny sześcienne wykazały zależności w kształcie litery J między BRI a śmiertelnością, przy czym wyższy BRI był niezależnie związany ze zwiększonym ryzykiem śmiertelności z wszystkich przyczyn i z przyczyn sercowo-naczyniowych, oferując w tej populacji większą wartość prognostyczną niż sam BMI lub obwód talii (Yang i wsp., 2026).

Zalety w porównaniu z BMI

BRI bezpośrednio uwzględnia rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, zamiast traktować ciało jako prosty walec, jak czyni to w sposób niejawny BMI (Thomas i wsp., 2013). W modelach regresji w oryginalnym badaniu wyprowadzającym stwierdzono, że okrągłość ciała w niewielkim stopniu poprawiała przewidywanie odsetka tkanki tłuszczowej oraz odsetka trzewnej tkanki tłuszczowej w porównaniu z tradycyjnymi miarami, takimi jak BMI, obwód talii lub obwód bioder (Thomas i wsp., 2013).

Ograniczenia

Dla BRI nie istnieją jeszcze ustandaryzowane kliniczne wartości graniczne, w przeciwieństwie do powszechnie akceptowanych kategorii BMI — w badaniach stosowane progi różnią się, od kwintyli populacyjnych (Zhang i wsp., 2024) po konkretne wartości liczbowe, takie jak >4,07 (Ding i wsp., 2025) lub >10 (Yang i wsp., 2026), co ogranicza spójne stosowanie kliniczne. Ponadto stałe skalujące we wzorze zostały określone jako arbitralne, a nie wyprowadzone z zależności fizycznych (Cook, 2024).

Thomas DM, Bredlau C, Bosy-Westphal A, Mueller M, Shen W, Gallagher D, Maeda Y, McDougall A, Peterson CM, Ravussin E, Heymsfield SB. Relationships between body roundness with body fat and visceral adipose tissue emerging from a new geometrical model. Obesity (Silver Spring). 2013 Nov;21(11):2264-71.