Kwestionariusz niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa (ACE-Q)

Tłumaczenie AI

Język oryginału: angielski. Język docelowy: polski. Tłumaczenie wykonane przez AI.

Coś się nie zgadza? Daj znać autorowi:

Kwestionariusz złożony z 10 pozycji, oceniający Pana/Pani narażenie na potencjalnie traumatyczne doświadczenia od urodzenia do 18. roku życia.

UdostępniaISSWSH
Wypróbuj
Ulubione
Instrukcje

Nasze relacje i doświadczenia – także te z dzieciństwa – mogą wpływać na nasze zdrowie i samopoczucie. Trudne doświadczenia z dzieciństwa są bardzo częste. 

  • Prosimy o informację, czy miał(a) Pan/Pani któreś z poniższych doświadczeń, ponieważ mogą one wpływać na Pana/Pani zdrowie obecnie lub w przyszłości. 
  • Te informacje pomogą Panu/Pani i Pana/Pani lekarzowi lub innemu pracownikowi ochrony zdrowia lepiej zrozumieć, jak wspólnie dbać o Pana/Pani zdrowie i samopoczucie.

 

Poniżej znajduje się lista 10 kategorii niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa (ACE). 

  • Na poniższej liście proszę zaznaczyć „tak” lub „nie” przy każdej kategorii ACE, której doświadczył(a) Pan/Pani przed ukończeniem 18. roku życia. 

Krzywdzenie i zaniedbanie

 

Z poniższej listy prosimy zaznaczyć „tak” lub „nie” przy każdej kategorii ACE, której doświadczył(a) Pan/Pani przed ukończeniem 18. roku życia. 

albo zachowywał(a) się w sposób, który sprawiał, że bał(a) się Pan/Pani, że może zostać fizycznie skrzywdzony(-a)?

O ocenie ACE

  • ACE-Q to skrót od Adverse Childhood Experiences Questionnaire (Kwestionariusz niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa).
  • Jest to 10-pozycyjne narzędzie przesiewowe wypełniane samodzielnie, służące do retrospektywnej oceny narażenia na potencjalnie traumatyczne doświadczenia od urodzenia do 18. roku życia.

 

Cel i zastosowanie

ACE-Q opiera się na przełomowym badaniu niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa (Adverse Childhood Experiences, ACE) przeprowadzonym przez Centers for Disease Control and Prevention (CDC) i Kaiser Permanente, opublikowanym po raz pierwszy w 1998 roku.

  • Narzędzie przesiewowe: Jest stosowane w zdrowiu publicznym, podstawowej opiece zdrowotnej i medycynie integracyjnej do wykrywania niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa i zapewnia szybką, policzalną miarę profilu ryzyka pacjenta.
  • Identyfikacja przyczyny źródłowej: W medycynie funkcjonalnej i integracyjnej wynik ACE jest uważany za istotny czynnik poprzedzający (czynnik predysponujący), który może prowadzić do przewlekłej aktywacji reakcji stresowej i przyczyniać się do wielu problemów ze zdrowiem fizycznym i psychicznym w wieku dorosłym.
  • Zależność dawka–odpowiedź: Głównym wnioskiem badania ACE jest „zależność dawka–odpowiedź” – im więcej rodzajów ACE doświadcza dana osoba, tym wyższe jest jej ryzyko niekorzystnych następstw zdrowotnych i społecznych w późniejszym życiu (np. choroby przewlekłe, choroby psychiczne, nadużywanie substancji i przemoc).

 

Punktacja i interpretacja

ACE-Q wykorzystuje dychotomiczny format odpowiedzi (Tak/Nie). Każda odpowiedź „Tak” jest punktowana jako 1 punkt. Odpowiedzi „Tak” są sumowane, dając łączny wynik w zakresie od 0 do 10. Wyższe wyniki wskazują na narażenie na większą liczbę niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa, przy czym każdy punkt oznacza inny rodzaj niekorzystnego doświadczenia, a nie częstotliwość czy nasilenie pojedynczego doświadczenia.

 

Pozycje ACE-Q można koncepcyjnie podzielić na dwie kategorie: 

  • Przemoc / zaniedbanie (pozycje 1-5): przemoc emocjonalna, fizyczna i seksualna oraz zaniedbanie emocjonalne i fizyczne
  • Dysfunkcja domu rodzinnego (pozycje 6-10): nadużywanie substancji w domu, choroba psychiczna, pobyt w więzieniu, przemoc domowa oraz separacja/rozwód rodziców

 

Do interpretacji klinicznej wyniki ACE-Q są kategoryzowane w następujący sposób, wraz z odpowiadającymi im opisami jakościowymi:

  • 0 ACE (brak zgłoszonych niekorzystnych doświadczeń): oznacza brak narażenia na mierzone niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa. Osoby z tej kategorii zwykle mają najniższe ryzyko niekorzystnych następstw zdrowotnych.
  • 1-3 ACE (niskie do umiarkowanego obciążenie): oznacza narażenie na co najmniej jeden rodzaj niekorzystnych doświadczeń. Badania wykazują niewielki, ale istotny statystycznie wzrost ryzyka różnych problemów zdrowotnych i społecznych w porównaniu z osobami bez ACE.
  • 4+ ACE (wysokie obciążenie): stanowi istotny klinicznie próg, powyżej którego ryzyko niekorzystnych następstw znacznie wzrasta. Ta kategoria wiąże się ze znacznie podwyższonym ryzykiem w wielu obszarach funkcjonowania i powinna skłonić do dokładnej oceny klinicznej.
  • 6+ ACE (bardzo wysokie obciążenie): choć nie jest to formalna kategoria w całej literaturze dotyczącej ACE, wyniki równe 6 lub wyższe oznaczają narażenie na wiele form poważnych niekorzystnych doświadczeń i wiążą się z najwyższym ryzykiem ciężkich i złożonych problemów zdrowotnych.

 

Zalecenia kliniczne

  • U osób z klinicznie istotnymi wynikami ACE-Q (4+) mogą być wskazane oparte na dowodach interwencje skoncentrowane na traumie, takie jak 
    • terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie (TF-CBT), 
    • odczulanie i przetwarzanie za pomocą ruchów gałek ocznych (EMDR) lub 
    • psychoterapia sensomotoryczna
  • Wybór interwencji powinien jednak opierać się na konkretnych objawach, potrzebach i preferencjach danej osoby, a nie wyłącznie na wyniku ACE.

Wszystkie pytania i możliwe wyniki

Krzywdzenie i zaniedbanie

 

Z poniższej listy prosimy zaznaczyć „tak” lub „nie” przy każdej kategorii ACE, której doświadczył(a) Pan/Pani przed ukończeniem 18. roku życia. 

Czy rodzic lub inna dorosła osoba w domu często przeklinał(a) przy Panu/Pani, obrażał(a) Pana/Panią, poniżał(a) lub upokarzał(a) Pana/Panią?

albo zachowywał(a) się w sposób, który sprawiał, że bał(a) się Pan/Pani, że może zostać fizycznie skrzywdzony(-a)?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy rodzic lub inna dorosła osoba w domu często popychał(a), szarpał(a), policzkował(a) Pana/Panią albo rzucał(a) w Pana/Panią jakimś przedmiotem?

albo uderzył(a) Pana/Panią tak mocno, że zostały ślady lub doznał(a) Pan/Pani obrażeń?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy dorosły lub osoba starsza od Pana/Pani o co najmniej 5 lat kiedykolwiek dotykała lub pieściła Pana/Panią albo kazała Panu/Pani dotykać swojego ciała w sposób seksualny?

lub próbowała albo faktycznie odbyła z Panem/Panią seks oralny, analny lub waginalny?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy często czuł(a) Pan/Pani, że nikt w Pana/Pani rodzinie Pana/Pani nie kocha ani nie uważa Pana/Pani za kogoś ważnego lub wyjątkowego?

lub że Pana/Pani rodzina nie troszczyła się o siebie nawzajem, nie czuła się ze sobą blisko ani nie wspierała się nawzajem?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy często miał(a) Pan/Pani poczucie, że nie ma co jeść, musiał(a) Pan/Pani nosić brudne ubrania i nie było nikogo, kto by Pana/Panią chronił?

albo rodzice byli zbyt pijani lub pod wpływem narkotyków, by się Panem/Panią zająć lub zabrać Pana/Panią do lekarza, gdy było to potrzebne?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Wymiar dysfunkcji w domu

 

Z poniższej listy prosimy zaznaczyć „tak” lub „nie” przy każdej kategorii ACE, której doświadczył(a) Pan/Pani przed ukończeniem 18. roku życia. 

Czy Pana/Pani rodzice kiedykolwiek się rozstali lub rozwiedli?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy Pana/Pani matkę lub macochę często popychano, szarpano, policzkowano albo rzucano w nią jakimś przedmiotem?
  • albo czasami lub często kopano, gryziono, uderzano pięścią lub czymś twardym?
  • albo kiedykolwiek wielokrotnie bito ją przez co najmniej kilka minut lub grożono jej bronią palną albo nożem?

 

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy mieszkał(a) Pan/Pani z kimś, kto miał problem z piciem alkoholu lub był alkoholikiem albo zażywał narkotyki?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy ktoś z domowników miał depresję lub chorobę psychiczną albo próbował popełnić samobójstwo?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Czy ktoś z domowników trafił do więzienia?

Select one option:

  • Nie
  • Tak
Możliwe wyniki
Łączny wynik niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa (ACE): niskie do umiarkowanego nasilenie przeciwności (1-3 pkt)

Prosimy omówić ten wynik z osobą sprawującą nad Panem/Panią opiekę zdrowotną. W zależności od Pana/Pani obrazu klinicznego może być nadal potrzebna dalsza ocena. 

  • Doświadczenia z dzieciństwa to tylko jedna część historii życia człowieka. 
  • Istnieje wiele sposobów dochodzenia do zdrowia w ciągu całego życia.

 

Dlaczego pojawia się ten wynik:

  • Pana/Pani odpowiedzi wskazują na narażenie na jeden lub więcej rodzajów przeciwności losu.
  • Badania wykazują niewielkie, ale statystycznie istotne zwiększenie ryzyka różnych problemów zdrowotnych i społecznych w porównaniu z osobami bez żadnych doświadczeń ACE.

 

Zastrzeżenie medyczne i warunki korzystania

  • Ta ocena ma wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Nie jest narzędziem diagnostycznym i nie stanowi porady medycznej, profesjonalnej diagnozy, opinii ani planu leczenia.
  • Skonsultuj się z lekarzem: Wyniki tej elektronicznej oceny mają być punktem wyjścia do rozmowy z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Nie należy traktować tych informacji jako zamiennika profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia i nie zastępują one ich. W przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia należy zawsze zasięgnąć porady lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.
  • Brak relacji lekarz–pacjent: Korzystanie z tego narzędzia elektronicznego nie tworzy relacji lekarz–pacjent między Panem/Panią a twórcami tej oceny. Jeśli występuje u Pana/Pani stan zagrożenia zdrowia lub życia, prosimy przerwać i zadzwonić na lokalny numer alarmowy lub niezwłocznie udać się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.
  • Dokładność danych: Korzystając z tego narzędzia, przyjmuje Pan/Pani do wiadomości, że dane zgłaszane samodzielnie są subiektywne. Chociaż ta ocena wykorzystuje zwalidowaną logikę punktacji (taką jak FSFI lub DSDS), interpretacja tych wyników wymaga kontekstu klinicznego, który może zapewnić wyłącznie uprawniony pracownik medyczny.
Łączny wynik niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa (ACE): bardzo wysokie nasilenie przeciwności (6-10 pkt)

Prosimy o szybkie umówienie oceny klinicznej u osoby sprawującej nad Panem/Panią opiekę zdrowotną. W zależności od Pana/Pani obrazu klinicznego może być nadal potrzebna dalsza ocena. 

  • Doświadczenia z dzieciństwa to tylko jedna część historii życia człowieka. 
  • Istnieje wiele sposobów dochodzenia do zdrowia w ciągu całego życia.

 

Dlaczego pojawia się ten wynik:

  • Pana/Pani odpowiedzi odpowiadają progowi istotnemu klinicznie, powyżej którego ryzyko niekorzystnych skutków znacznie wzrasta. 
  • Ta kategoria wiąże się ze znacznie zwiększonym ryzykiem w wielu obszarach funkcjonowania i powinna skłonić do dokładnej oceny klinicznej.
  • Chociaż nie jest to formalna kategoria w całej literaturze dotyczącej ACE, wyniki 6 lub wyższe oznaczają narażenie na wiele form poważnych przeciwności losu i wiążą się z najwyższym ryzykiem ciężkich i złożonych problemów zdrowotnych.

 

Osoba sprawująca nad Panem/Panią opiekę zdrowotną może rozważyć następujące interwencje:

  • U osób z istotnymi klinicznie wynikami ACE-Q (4+) mogą być wskazane oparte na dowodach interwencje skoncentrowane na traumie, takie jak 
    • terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie (TF-CBT), 
    • terapia odwrażliwiania za pomocą ruchów gałek ocznych i przetwarzania (EMDR) lub 
    • psychoterapia sensomotoryczna
  • Jednak wybór interwencji powinien opierać się na konkretnych objawach, potrzebach i preferencjach danej osoby, a nie wyłącznie na wyniku ACE.

 

Zastrzeżenie medyczne i warunki korzystania

  • Ta ocena ma wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Nie jest narzędziem diagnostycznym i nie stanowi porady medycznej, profesjonalnej diagnozy, opinii ani planu leczenia.
  • Skonsultuj się z lekarzem: Wyniki tej elektronicznej oceny mają być punktem wyjścia do rozmowy z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Nie należy traktować tych informacji jako zamiennika profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia i nie zastępują one ich. W przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia należy zawsze zasięgnąć porady lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.
  • Brak relacji lekarz–pacjent: Korzystanie z tego narzędzia elektronicznego nie tworzy relacji lekarz–pacjent między Panem/Panią a twórcami tej oceny. Jeśli występuje u Pana/Pani stan zagrożenia zdrowia lub życia, prosimy przerwać i zadzwonić na lokalny numer alarmowy lub niezwłocznie udać się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.
  • Dokładność danych: Korzystając z tego narzędzia, przyjmuje Pan/Pani do wiadomości, że dane zgłaszane samodzielnie są subiektywne. Chociaż ta ocena wykorzystuje zwalidowaną logikę punktacji (taką jak FSFI lub DSDS), interpretacja tych wyników wymaga kontekstu klinicznego, który może zapewnić wyłącznie uprawniony pracownik medyczny.
Łączny wynik niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa (ACE): brak zgłoszonych przeciwności

Prosimy omówić ten wynik z osobą sprawującą nad Panem/Panią opiekę zdrowotną. W zależności od Pana/Pani obrazu klinicznego może być nadal potrzebna dalsza ocena. 

  • Doświadczenia z dzieciństwa to tylko jedna część historii życia człowieka. 
  • Istnieje wiele sposobów dochodzenia do zdrowia w ciągu całego życia.

 

Dlaczego pojawia się ten wynik:

  • Pana/Pani odpowiedzi wskazują na brak narażenia na mierzone niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa. 
  • Osoby z tej kategorii zazwyczaj mają najniższe ryzyko niekorzystnych skutków zdrowotnych

 

Zastrzeżenie medyczne i warunki korzystania

  • Ta ocena ma wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Nie jest narzędziem diagnostycznym i nie stanowi porady medycznej, profesjonalnej diagnozy, opinii ani planu leczenia.
  • Skonsultuj się z lekarzem: Wyniki tej elektronicznej oceny mają być punktem wyjścia do rozmowy z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Nie należy traktować tych informacji jako zamiennika profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia i nie zastępują one ich. W przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia należy zawsze zasięgnąć porady lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.
  • Brak relacji lekarz–pacjent: Korzystanie z tego narzędzia elektronicznego nie tworzy relacji lekarz–pacjent między Panem/Panią a twórcami tej oceny. Jeśli występuje u Pana/Pani stan zagrożenia zdrowia lub życia, prosimy przerwać i zadzwonić na lokalny numer alarmowy lub niezwłocznie udać się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.
  • Dokładność danych: Korzystając z tego narzędzia, przyjmuje Pan/Pani do wiadomości, że dane zgłaszane samodzielnie są subiektywne. Chociaż ta ocena wykorzystuje zwalidowaną logikę punktacji (taką jak FSFI lub DSDS), interpretacja tych wyników wymaga kontekstu klinicznego, który może zapewnić wyłącznie uprawniony pracownik medyczny.
Wynik dysfunkcji w domu
Wynik krzywdzenia i zaniedbania
Łączny wynik niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa (ACE): wysokie obciążenie (4-5 pkt)

Należy niezwłocznie zgłosić się na ocenę kliniczną do swojego lekarza lub innego pracownika ochrony zdrowia. W zależności od Pana/Pani obrazu klinicznego może być nadal potrzebna dalsza ocena. 

  • Doświadczenia z dzieciństwa to tylko jedna z części historii życia człowieka. 
  • Istnieje wiele sposobów na powrót do zdrowia w ciągu całego życia.

 

Dlaczego pojawia się ten wynik:

  • Pana/Pani odpowiedzi wskazują na istotny klinicznie próg, powyżej którego ryzyko niekorzystnych następstw znacznie wzrasta. 
  • Ta kategoria wiąże się ze znacznie podwyższonym ryzykiem w wielu obszarach funkcjonowania i powinna skłonić do dokładnej oceny klinicznej.

 

Pana/Pani lekarz lub inny pracownik ochrony zdrowia może rozważyć następujące interwencje:

  • U osób z klinicznie istotnymi wynikami ACE-Q (4+) mogą być wskazane oparte na dowodach interwencje skoncentrowane na traumie, takie jak 
    • terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie (TF-CBT), 
    • odczulanie i przetwarzanie za pomocą ruchów gałek ocznych (EMDR) lub 
    • psychoterapia sensomotoryczna
  • Wybór interwencji powinien jednak opierać się na konkretnych objawach, potrzebach i preferencjach danej osoby, a nie wyłącznie na wyniku ACE.

 

Zastrzeżenie medyczne i warunki korzystania

  • Ta ocena ma wyłącznie charakter edukacyjny i informacyjny. Nie jest narzędziem diagnostycznym i nie stanowi porady medycznej, diagnozy lekarskiej, opinii ani planu leczenia.
  • Skonsultuj się z lekarzem: Wyniki tej elektronicznej oceny mają być punktem wyjścia do rozmowy z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Nie należy traktować tych informacji jako zamiennika profesjonalnej porady medycznej, diagnozy lub leczenia ani nie zastępują one takiej porady, diagnozy czy leczenia. W razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia należy zawsze zwrócić się do lekarza lub innego wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.
  • Brak relacji lekarz–pacjent: Korzystanie z tego narzędzia elektronicznego nie tworzy relacji lekarz–pacjent między Panem/Panią a twórcami tej oceny. W przypadku nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy przerwać i zadzwonić pod lokalny numer alarmowy albo natychmiast udać się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.
  • Dokładność danych: Korzystając z tego narzędzia, przyjmuje Pan/Pani do wiadomości, że dane zgłaszane samodzielnie są subiektywne. Choć ta ocena wykorzystuje zwalidowaną logikę punktacji (taką jak FSFI lub DSDS), interpretacja tych wyników wymaga kontekstu klinicznego, który może zapewnić wyłącznie osoba uprawniona do wykonywania zawodu medycznego.

Cytowanie

Felitti VJ, Anda RF, Nordenberg D, Williamson DF, Spitz AM, Edwards V, Koss MP, Marks JS. Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many of the leading causes of death in adults. The Adverse Childhood Experiences (ACE) Study. Am J Prev Med. 1998 May;14(4):245-58.

 

Źródło: Centers for Disease Control and Prevention i Kaiser Permanente. Adverse Childhood Experiences (ACE) Study.

Literatura

  • Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many of the leading causes of death in adults. The Adverse Childhood Experiences (ACE) Study. Am J Prev Med. 1998 May;14(4):245-58.

    Felitti VJ, Anda RF, Nordenberg D, Williamson DF, Spitz AM, Edwards V, Koss MP, Marks JS.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9635069/
  • The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood. A convergence of evidence from neurobiology and epidemiology. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2006 Apr;256(3):174-86.

    Anda RF, Felitti VJ, Bremner JD, Walker JD, Whitfield C, Perry BD, Dube SR, Giles WH.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16311898/
  • Methods to Assess Adverse Childhood Experiences of Children and Families: Toward Approaches to Promote Child Well-being in Policy and Practice. Acad Pediatr. 2017 Sep-Oct;17(7S):S51-S69.

    Bethell CD, Carle A, Hudziak J, Gombojav N, Powers K, Wade R, Braveman P.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28865661/
  • Adverse childhood experiences and the risk of premature mortality. Am J Prev Med. 2009 Nov;37(5):389-96.

    Brown DW, Anda RF, Tiemeier H, Felitti VJ, Edwards VJ, Croft JB, Giles WH.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19840693/
  • Adverse childhood experiences and adult health. Acad Pediatr. 2009 May-Jun;9(3):131-2.

    Felitti VJ.

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19450768/